Black Swan Finans Logo
Ana SayfaEkonomiSerbest Ticaret Anlaşmaları Türkiye’nin...

Serbest Ticaret Anlaşmaları Türkiye’nin Dış Ticaret Dengesini Aşağı Çekiyor

spot_img
spot_imgspot_img

• STA’lı ülkelerle ihracatın ithalatı karşılama oranı 10 yılda %159’dan %91,6’ya geriledi
• Yüksek teknolojili ve katma değerli ithalat artışı dengeyi Türkiye aleyhine çevirdi
• Sorun anlaşma sayısında değil, ticaretin niteliğinde yoğunlaşıyor

Türkiye’nin serbest ticaret anlaşmaları (STA) kapsamındaki dış ticareti, son on yılda niceliksel olarak büyürken niteliksel olarak belirgin bir denge kaybına işaret ediyor. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2015’te yüzde 159 seviyesindeyken, 2024’te yüzde 98,1’e, 2025’in ilk 10 ayında ise yüzde 91,6’ya kadar geriledi. Bu tablo, STA’ların Türkiye için otomatik bir dış ticaret avantajı üretmediğini, aksine bazı ülke ve sektörlerde yapısal kırılganlıkları artırdığını gösteriyor.

TÜİK’in genel ticaret sistemi verilerine göre Türkiye’nin STA imzaladığı 22 ülke ve 1 ülke topluluğuyla ticareti 2015’te 38,9 milyar dolarlık ihracat ve 24,4 milyar dolarlık ithalatla güçlü bir fazla üretirken, 2024’te ithalat ilk kez ihracatın üzerine çıktı. 2025’in 10 aylık döneminde ise açık daha da belirginleşti. Ticaret hacmi artmasına rağmen döviz kazandırma kapasitesinin zayıfladığı görülüyor.

İhracatın ithalatı karşılama oranı, bir ekonominin dış ticarette kendi üretimiyle ne ölçüde denge sağlayabildiğinin temel göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor. Oranın yüzde 100’ün altına gerilemesi, dış ticaretin yapısal olarak açık verdiğine işaret ediyor. STA’lı ülkelerle ticarette bu eşiğin altına inilmesi, mevcut anlaşmaların Türkiye lehine yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Türkiye’nin STA ağı kağıt üzerinde geniş ve çeşitlenmiş durumda. Balkanlar, Kuzey Afrika ve bazı Orta Doğu ülkeleriyle ticarette ihracatın ithalatı karşılama oranları oldukça yüksek seyrediyor. Kosova, Karadağ, Gürcistan, Tunus ve Fas gibi ülkelerde oranlar yüzde 300’lerin hatta bazı dönemlerde yüzde 500’lerin üzerine çıkıyor. Ancak bu ülkelerle ticaret hacmi görece sınırlı olduğu için toplam denge üzerindeki etkileri sınırlı kalıyor.

Asıl baskı, yüksek teknolojili ve katma değerli ürün ithalatının yoğunlaştığı ülkelerden geliyor. Güney Kore, EFTA ülkeleri ve Malezya bu açıdan öne çıkıyor. Güney Kore ile ticarette ihracatın ithalatı karşılama oranı 2025’in 10 aylık döneminde yüzde 11 seviyesinde kaldı. Elektronik, otomotiv, batarya, makine ve yarı iletken ithalatı açığı derinleştiriyor. EFTA ülkeleriyle, özellikle İsviçre’nin etkisiyle, denge daha da bozulmuş durumda. 2025’in ilk 10 ayında EFTA’dan yapılan ithalat 12,9 milyar dolara ulaşırken ihracat 2,8 milyar dolarda kaldı. Karşılama oranı yüzde 22’ye geriledi.

Malezya ile ticarette de benzer bir yapı dikkat çekiyor. 2025’in 10 ayında ithalat 4 milyar doları aşarken ihracat 524 milyon dolar seviyesinde kaldı. Bu tablo, STA’ların yüksek teknolojili ülkelerle yapıldığında, Türkiye’nin üretim yapısı güçlendirilmeden dengeleyici bir rol oynayamadığını gösteriyor.

İngiltere ise STA’ların Türkiye lehine çalışabildiği nadir örneklerden biri olarak ayrışıyor. 2015’ten bu yana kesintisiz dış ticaret fazlası verilen İngiltere ile ticarette, 2025’in 10 aylık döneminde ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 241’e ulaştı. Bu örnek, STA’ların sonuçlarının ülke ve sektör bazında ciddi farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor.

Genel tablo, Türkiye’nin STA sayısını artırmış olmasına rağmen, ticaretin niteliği konusunda yeterli seçicilik göstermediğine işaret ediyor. Düşük ve orta teknolojili ürünlerde güçlü ihracat performansı sürerken, yüksek teknolojili ve stratejik ürünlerde ithalata bağımlılık artıyor. Bu da ihracat artışına rağmen dış ticaret dengesinin bozulmasına yol açıyor.

Veriler, serbest ticaret anlaşmalarının Türkiye açısından otomatik bir kazanç mekanizması olmadığını net biçimde ortaya koyuyor. STA’ların, üretim yapısı, teknoloji seviyesi ve sektörel rekabet gücü dikkate alınmadan genişletilmesi, dış ticarette dengeyi Türkiye aleyhine çevirebiliyor. Önümüzdeki dönemde tartışmanın odağında, “kaç ülkeyle STA yapıldığı” değil, “hangi ürün ve sektörlerle hangi ülkelerle ticaret yapıldığı” sorusu olacak gibi görünüyor.

spot_img

Most Popular

More from Author

Europower, TEİAŞ’ın 205,9 milyon TL baz bedelli ihalesinde ilk sırada

Europower Enerji (EUPWR), TEİAŞ’ın 152 adet Metal Clad hücre ve yedek...

Fonet, Hatay’daki 216,7 milyon TL’lik sağlık bilgi sistemi ihalesini kazandı

Fonet Bilgi Teknolojileri (FONET), Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’nün 36 aylık Sağlık...

MİA Teknoloji: Tripy’ye KDV dahil 17,2 milyon dolarlık otonom mobilite siparişi

MİA Teknoloji (MIATK), bağlı ortaklığı Tripy Mobility’nin on yıllık çerçeve sözleşme...

14.00 Piyasa Masası: BIST’te tepki ve şirket haberleri öne çıkıyor

16 Kasım 2026 | 14.00 öğle baskısı. Bu baskı 14.00 sonrasında...

Read Now

Europower, TEİAŞ’ın 205,9 milyon TL baz bedelli ihalesinde ilk sırada

Europower Enerji (EUPWR), TEİAŞ’ın 152 adet Metal Clad hücre ve yedek malzeme alımı ihalesinde en avantajlı fiyatı vererek birinci olduğunu bildirdi. Şirketin 13 Kasım 2026 saat 13.48.59 tarihli KAP açıklamasında işin baz bedeli 205.917.411 TL olarak belirtildi. Bildirimde imzalanmış sözleşme, teslimat takvimi ve ödeme koşulları açıklanmadı.İlk sıradan...

Fonet, Hatay’daki 216,7 milyon TL’lik sağlık bilgi sistemi ihalesini kazandı

Fonet Bilgi Teknolojileri (FONET), Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’nün 36 aylık Sağlık Bilgi Yönetim Sistemi ve Yoğun Bakım Bilgi Yönetim Sistemi hizmet alımı ihalesini 216.681.840 TL bedelle kazandığını açıkladı. Bu gelişme 13 Kasım 2026 saat 17.12.58 tarihli KAP bildirimine dayanıyor; 16 Kasım’da açıklanmış yeni bir sözleşme değildir.Şirketin 22...

MİA Teknoloji: Tripy’ye KDV dahil 17,2 milyon dolarlık otonom mobilite siparişi

MİA Teknoloji (MIATK), bağlı ortaklığı Tripy Mobility’nin on yıllık çerçeve sözleşme kapsamında KDV dahil 17.227.200 dolar tutarında sipariş aldığını açıkladı. Şirket, 16 Kasım 2026 saat 09.34.20’de KAP’a gönderdiği bildirimde tutarın TL karşılığını 866.235.297 TL olarak verdi.Sipariş, adı açıklanmayan bir telekomünikasyon şirketiyle yapılan anlaşma kapsamında otonom araç ve...

14.00 Piyasa Masası: BIST’te tepki ve şirket haberleri öne çıkıyor

16 Kasım 2026 | 14.00 öğle baskısı. Bu baskı 14.00 sonrasında hazırlanmıştır; veri saatleri aşağıda ayrı ayrı belirtilmiştir. Sabahın ana sorusu değişmedi: Büyümenin getirisi, pahalı paranın maliyetini karşılayacak mı? Öğle saatlerinde Borsa İstanbul açılıştaki kaybını geri alırken, uluslararası piyasalarda teknoloji yatırımlarının kâra dönüşme hızı ve faizlerin seyri...

Hitit, Sky Vision Airlines ile beş yıllık yazılım sözleşmesini duyurdu

Hitit Bilgisayar Hizmetleri (BIST: HTTBT), Mısır merkezli Sky Vision Airlines’ın Crane yazılım çözümleriyle operasyonlarına başladığını açıkladı. 16 Kasım 2026 saat 09.26 TSİ’de KAP’a yapılan bildirime göre beş yıllık sözleşme; yolcu hizmetleri, operasyonel planlama, iş performansı yönetimi ve mobil uygulamaları kapsıyor. Bildirimde sözleşme bedeli ile beklenen gelir veya kâr...

ASELSAN’dan ROKETSAN ile 1,28 milyar avroluk sözleşme

ASELSAN (ASELS), ROKETSAN ile füze veri bağı ve arayıcı başlık sistemlerinin tedariki için toplam 1.281.101.744 avroluk sözleşmeler imzaladı. 16 Kasım 2026 saat 11.35 tarihli KAP bildiriminde yeni iş ilişkisinin şirket cirosunu olumlu etkilemesinin beklendiği belirtildi. Açıklama, toplam sözleşme tutarının bugün gelir veya kâr olarak kaydedildiği anlamına gelmiyor.Kaynak:...

Türk Telekom: COP31’de eş zamanlı 27.794 cihaz bağlandı

Türk Telekom’un 16 Kasım açıklamasına göre Antalya’daki COP31’in ilk haftasında 380 TB veri taşındı: 130 TB mobil, 250 TB sabit ağdan geçti. Şirket, eş zamanlı 27.794 bağlı cihazla COP organizasyonları için rekor kaydedildiğini bildirdi. Bu ölçüm şirketin açıklamasıdır.Kaynak: Ekonomim, 16 Kasım 2026. Görsel önceki bir teknoloji etkinliğine...

Fed haftasında iki kritik saat: Sanayi üretimi ve toplantı tutanakları

16 Kasım 2026 — BS Finans Haber Merkezi. Fed’in resmî Kasım takvimine göre ABD sanayi üretimi ve kapasite kullanımı verisi 17 Kasım Salı 17.15 TSİ’de, 27–28 Ekim toplantısının tutanakları ise 18 Kasım Çarşamba 22.00 TSİ’de yayımlanacak. Bu saatler planlanan açıklama zamanlarıdır; veri sonuçları henüz açıklanmadı. BS Finans değerlendirmesi Sanayi...

Altında faiz ve dolar baskısı: Ons 3.840 dolara geriledi

Spot altın, 16 Kasım sabahında güçlü dolar ve sıkı para politikası beklentileriyle geriledi. Türkiye’de gram altın için ons fiyatıyla birlikte dolar/TL’nin seyri belirleyici. Reuters’ın 16 Kasım 2026 tarihli haberine göre spot altın, saat 09.41 TSİ itibarıyla yüzde 1 düşüşle 3.840,52 dolar/ons seviyesindeydi. Haberde güçlenen dolar ve Fed’in faiz...

IEA Başkanı Fatih Birol: Kalkınma bankaları temiz enerji finansmanında sınıfı geçemedi

IEA Başkanı Fatih Birol, Antalya COP31 kapsamında düzenlenen basın toplantısında, uluslararası kalkınma bankalarının gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji geçişine yeterli desteği sağlayamadığını belirtti. Birol, Türkiye’deki şirketlerin enerji dönüşümüne yönelik çalışmalarıyla ilgili olumlu bir ilerleme gördüğünü ifade etti ve Antalya’dan olumlu sonuç çıkacağına dair umudunu dile getirdi.IEA’nın modellemelerine...

Japonya-Rusya arasında kritik adım: Liderler APEC Zirvesi’nde buluşabilir

Tokyo, Moskova’nın son hamleleriyle yükselen gerilimi aşmak amacıyla önümüzdeki hafta Çin’in ev sahipliğinde düzenlenecek APEC Zirvesi vesilesiyle ikili bir zirve talep etti. Üst düzey bir Japon yetkilinin aktardığına göre, Başbakan Sanae Takaichi ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında bu zirvede yüz yüze görüşme planlanıyor. Görüşme, iki...

DenizBank’tan JICA ile 100 milyon dolarlık, beş yıllık iklim finansmanı anlaşması

DenizBank, Japonya Uluslararası İş Birliği Ajansı (JICA) ile 100 milyon dolar tutarında, beş yıl vadeli iş birliği anlaşması imzaladı. Bankanın 13 Kasım 2026 tarihli KAP açıklamasına göre kaynak, iklim değişikliğinin etkilerini azaltan ve değişen iklim koşullarına uyumu destekleyen projelerin finansmanında kullanılacak.Kaynak: KAP, bildirim 1697951, 13 Kasım 2026;...