Borsa İstanbul’da son günlerde yatırımcıların dikkatini çeken iki gelişme var:
- SPK’nın fiili dolaşım oranı hesaplamasını değiştiren yeni düzenlemesi.
- Aynı dönemde özellikle Bank of America’nın (BofA) yoğun satışları.
Piyasada birçok yatırımcı bu iki gelişmenin bağlantılı olup olmadığını sorguluyor. Aslında konu yüzeyde göründüğünden daha önemli.
SPK Tam Olarak Ne Değiştirdi?
4 Haziran tarihli SPK İlke Kararı’na göre artık şirket hakim ortaklarının kendi kontrollerindeki serbest yatırım fonları veya özel fonlar üzerinden tuttukları hisseler fiili dolaşım hesabına dahil edilmeyecek. Düzenleme 15 Haziran 2026’dan itibaren yürürlüğe girecek ve hesaplamalar günlük olarak MKK tarafından yapılacak.
Özetle SPK şunu söylüyor:
Patronun kendi kontrol ettiği fondaki hisse aslında piyasada serbest dolaşımda değildir.
Bu oldukça önemli bir bakış açısı değişikliği.
Daha önce bazı şirketlerde patron hisseleri fonlar üzerinden tutulduğu için kağıt üzerinde fiili dolaşım yüksek görünüyordu. SPK artık bu yapıları “ekonomik sahiplik” açısından değerlendirecek.
Neden Şimdi?
Son iki yılda Borsa İstanbul’da çok sayıda şirket:
- Serbest fonlar kurdu.
- Grup içi fonlar oluşturdu.
- Patron hisselerini fon yapıları üzerinden taşıdı.
Bu durum bazı şirketlerde gerçek likidite ile görünen likidite arasında fark yaratmaya başladı.
SPK’nın amacı:
- Endeks hesaplamalarını daha sağlıklı hale getirmek.
- Gerçek dolaşımdaki payı ölçmek.
- Endeks manipülasyonu risklerini azaltmak.
- Kurumsal yatırımcılar için daha doğru free-float verisi üretmek.
Hangi Hisseler Etkilenebilir?
Henüz resmi liste açıklanmadı.
Ancak özellikle:
- Patron paylarının önemli kısmını fonlar üzerinden taşıyan şirketler
- Düşük fiili dolaşıma sahip hisseler
- Endeks ağırlığı fiili dolaşıma bağlı yüksek olan şirketler
yakından izlenecek.
Çünkü fiili dolaşım oranındaki düşüş şu sonuçları doğurabilir:
Endeks Ağırlıkları Düşebilir
BIST 30, BIST 50 ve BIST 100 hesaplamalarında fiili dolaşım önemli bir değişkendir. Fiili dolaşım azalırsa bazı hisselerin endeks ağırlıkları da aşağı gelebilir.
Fon Zorunlu Satışları Oluşabilir
Endeksi takip eden fonlar yeni ağırlıklara uyum sağlamak zorunda kalabilir.
Bu durum bazı hisselerde:
- Teknik satış
- Geçici likidite baskısı
- Endeks kaynaklı yeniden dengeleme
oluşturabilir.
Küçük Hisselerde Volatilite Artabilir
Fiili dolaşım oranı düştükçe likidite azalır.
Likidite düştükçe:
- Fiyat hareketleri sertleşir.
- Alış-satış makası açılır.
- Manipülasyon riski yükselir.
Bu nedenle özellikle küçük ve orta ölçekli hisselerde etkiler daha belirgin olabilir.
Peki BofA Neden Satıyor?
Asıl kritik soru burada.
Piyasada dolaşan ilk yorum:
“BofA düzenlemeyi önceden gördü ve satış yapıyor.”
Ancak bu yorumun şu an için somut bir kanıtı yok.
BofA’nın satışlarının arkasında birkaç farklı neden olabilir.
1. Endeks Yeniden Dengeleme Beklentisi
Yabancı kurumlar genellikle endeks değişikliklerini önceden fiyatlar.
Eğer bazı hisselerin endeks ağırlıkları düşecekse, büyük kurumlar pozisyon azaltmaya başlayabilir.
Bu ihtimal masada.
2. Güçlü ABD Verileri ve Risk Azaltma
Dün gelen güçlü ABD istihdam verisi sonrası:
- ABD tahvil faizleri yükseldi.
- Dolar güçlendi.
- Altın sert düştü.
- Petrol geriledi.
- Gelişen ülke piyasalarına para girişleri yavaşladı.
Bu ortamda yabancıların Türkiye dahil gelişen piyasalarda kâr realizasyonu yapması olağan karşılanabilir.
3. MSCI ve BIST Beklentileri
Yabancı fonlar çoğu zaman:
- MSCI ağırlıkları
- Free float değişimleri
- Endeks revizyonları
öncesinde pozisyon ayarlamaları yaparlar.
SPK’nın kararı tam da free-float tanımını değiştirdiği için bazı fonların şimdiden hazırlık yapıyor olması mümkün.
4. Yerel Riskler
Son dönemde:
- Siyasi gündem
- Kurultay süreci
- Enflasyon beklentileri
- TCMB faiz görünümü
zaten yabancı yatırımcı tarafında temkinli bir duruş yaratıyordu.
SPK kararı bunun üzerine gelen ek bir değişken oldu.
Büyük Resim
Bu karar ilk bakışta teknik görünüyor.
Ama aslında SPK’nın verdiği mesaj oldukça net:
“Piyasadaki gerçek dolaşımı görmek istiyoruz.”
Bu yaklaşım uzun vadede:
Daha şeffaf endeks Daha doğru şirket değerlemeleri
Daha sağlıklı kurumsal yatırımcı kararları
getirebilir.
Ancak kısa vadede bazı hisselerde: Endeks ağırlığı düşüşü Fon satışları
Likidite baskısı
Volatilite artışı
yaratması sürpriz olmayacaktır.
BofA satışlarının tamamını bu karara bağlamak şu aşamada doğru değil. Ancak zamanlama açısından bakıldığında, piyasanın önümüzdeki iki hafta boyunca özellikle fiili dolaşım değişimlerinden etkilenecek hisseleri fiyatlamaya başlaması oldukça olası görünüyor.
Asıl kritik tarih ise 15 Haziran.
O gün MKK’nın yeni metodolojiyle açıklayacağı ilk veriler, hangi hisselerin kazanan hangi hisselerin kaybeden olacağını göstermeye başlayacak.
