📍 BS Ekonomi – Davranışsal Finans & Strateji Perspektifi
✍️ Tankut Taner Çelik’in kaleminden
🗓 30 Haziran 2025
Finansal piyasalarda bazı stratejiler vardır ki, herkes onları tanır ama tam anlamıyla çözemez. Momentum stratejisi, işte bu garip ama etkileyici yöntemlerden biri. Yüzlerce akademik çalışmaya konu olmuş, onlarca yıldır bilinen bu strateji, hâlâ çalışmaya devam ediyor. Oysa etkin piyasa hipotezi bize bunun tersini söyler: Eğer bir strateji kamuya mal olmuşsa, artık getirisi kalmaz.
Ancak gerçek dünya, teoriden çok daha karmaşık. Bu karmaşıklığı en doğru şekilde analiz eden isimlerden biri olan Tankut Taner Çelik, momentumun neden hâlâ geçerli olduğunu üç temel başlıkta inceliyor.
1️⃣ İnsan Faktörü: Tepkiler Hemen Gelmez
İlk neden tamamen insani. Finansal kararlar yalnızca rasyonel analizlerle değil, duygular, zihinsel kısa yollar ve sosyal etkilerle alınır. Yatırımcılar yeni gelen bilgilere anında ve doğru tepki veremez.
Bir şirket iyi bir bilanço açıkladığında, fiyatı aniden %10 sıçramaz. Bunun yerine, haberin sindirilmesi, yorumlanması ve aksiyona dönüşmesi birkaç haftaya yayılır. Bu da momentumun doğmasına zemin hazırlar: Fiyatlar tek hamlede değil, kademeli yükselir ya da düşer.
Ayrıca; sürü psikolojisi, kayıp korkusu, aşırı güven gibi davranışsal sapmalar da fiyatların aşırı dalgalanmasına yol açar. Momentum stratejisi, tam da bu sapmaların yarattığı fiyat hareketlerini yakalamayı hedefler.
2️⃣ Yapısal Engeller: Herkes Uygulayamıyor
“E madem bu kadar açık bir strateji, herkes uygular ve etkisi kalmaz” diyebilirsiniz. Ama işler pratikte böyle yürümez.
- Kurumsal yatırımcıların bazı varlıklara erişimi sınırlıdır.
- Bazı fonlar regülasyonlar nedeniyle kısa pozisyon alamaz.
- Risk yönetimi kuralları, birçok portföy yöneticisinin momentum pozisyonlarını sınırlı tutmasına neden olur.
Yani evet, momentum herkesçe bilinir ama herkes tarafından uygulanamaz. Bu da piyasada hâlâ fırsatların kalmasını sağlar.
3️⃣ Risk Primi mi, Davranışsal Hata mı?
Momentum stratejileri bazen çok para kazandırır, bazen ise yıkıcı zararlar doğurur. Özellikle piyasa yön değiştirirken, trendler kırılırken “momentum çökmesi” yaşanır. Bu durum bazı akademisyenleri şu fikre götürür:
“Momentum aslında yüksek riskin karşılığı olan bir primdir.”
Ancak davranışsal finansçılar bu yoruma itiraz eder. Onlara göre momentumun getirisi, riskin değil; sistematik insan hatalarının sonucudur.
- Panik,
- Geç tepki,
- Aşırı alım ya da satım,
momentumu doğuran unsurlardır.
Yani burada yatırımcı bilinçli bir risk değil, bir nevi piyasanın davranışsal boşluklarına karşı pozisyon alır.
🔚 Peki Ne Yapmalı?
Momentum, tam olarak çözülemeyen ama göz ardı edilemeyecek bir fenomendir. Tankut Taner Çelik’in ifadesiyle:
“Momentum ne tamamen risksiz, ne de tamamen açıklanabilir ama bir şekilde var olmaya devam ediyor.”
Bu yüzden yatırımcılar için iki önemli sonuç çıkar:
- Momentum çalışıyor diye körü körüne uygulanmamalı.
- Ama “herkes biliyor, çalışmaz artık” diye de reddedilmemeli.
Yani bu bir gizemli denge oyunu. Finansal davranışların, piyasa yapılarının ve stratejilerin kesiştiği noktada, momentum hâlâ bir fırsat barındırıyor. Ve bu fırsatı, sadece sayılarla değil; psikolojiyle anlayanlar kazanıyor.
📌 Bu analiz Tankut Taner Çelik tarafından hazırlanmıştır. BS Ekonomi, yatırım psikolojisi ve davranışsal finans alanındaki görüşlere yer vermeye devam edecektir.
