Black Swan Finans Logo
Ana SayfaGündem GıdaAli Ekber Yıldırım: İsrail-İran...

Ali Ekber Yıldırım: İsrail-İran Savaşı gübre sektörünü vurdu…

spot_img
spot_imgspot_img

İran ile İsrail arasında yaşanan savaş yine masum insanların ölümüne neden oluyor. Bölgemizde yaşananlara bakılınca Mustafa Kemal Atatürk’ün “Yurtta Barış, Dünyada Barış” şiarının ne kadar önemli olduğu bugün çok daha iyi anlaşılıyor.

İki ülke arasındaki savaşın enerji, gübre dolayısıyla tarım ve gıdayı doğrudan etkilemesi bekleniyor. En çok etkilenen sektörlerden birisi gübre. İsrail ile İran arasında yaşanan savaş, doğrudan askeri hedefler dışında enerji altyapılarını ve lojistik ağları etkileyerek küresel gübre sektöründe ciddi kırılmalara yol açtı.

Uluslararası Gübre Derneği (IFA) ve Dünya Bankası’nın güncel verilere dayanan değerlendirmelere göre savaşın başlamasıyla birlikte enerji, gübre, lojistik konularında ciddi sorunlar yaşanmaya başlandı.

Savaşın enerji fiyatları üzerinde zincirleme etkisi

İsrail’in saldırıları ile başlayan ve İran’ın misilleme yapması ile başlayan savaşın somut etkilerine bakıldığında ilk etapta yaşananlar özetle şöyle:

1- İsrail’in doğalgaz sahalarının geçici olarak kapatılması, Mısır’a gaz akışını durdurdu. Bunun sonucunda Mısır’daki üre ve LNG tesisleri üretimini durdurdu.

2- İran’dan gelen petrol arzı riski (Hürmüz Boğazı) nedeniyle brent petrol fiyatı arttı. Bu,aynı zamanda gübrede navlun ve üretim maliyetlerini artırdı.

3- Süveyş Kanalı ve Kızıldeniz üzerindeki saldırı riski, sigorta ve navlun maliyetlerinde artışa neden oldu. Bunun gübre sektörüne etkisi, Katar ve Suudi Arabistan’dan ihracatın yavaşlamasına neden oldu.

Fiyatlara etkisi ve piyasadaki gelişmeler

İsrail-İran savaşı ile birlikte üre fiyatları artış trendine girdi. Daha da önemlisi bu belirsizlik nedeniyle şu anda kimse satış yapmak istemiyor. Birçok firma gübre satışını durdurduğunu duyurdu.

Amonyak fiyatı da doğalgaz maliyetine paralel olarak artacak. Hindistan, Brezilya, Bangladeş gibi alıcı ülkeler erken sipariş ve stoklama eğilimine geçti. Bu durum kısa vadede arzın daralmasına ve buna bağlı olarak panik alımlara neden oluyor.

Bölgede hangi ülke nasıl etkilendi?

Bölge ülkeleri, gübre üretiminde ve ihracatında çok önemli bir güce sahip. Yaşanan savaşın üretim ve ihracat yapan ülkelere etkisi çok büyük. Ülke bazında bu etkiler şöyle sıralanabilir.

Mısır: İsrail gazına bağımlı. Gaz akışı kesilince MOPCO ve Abu Qir gibi tesisler üretimi durdurdu. Bundan en çok Avrupa ve Afrika pazarı olumsuz etkilenecek.

Katar (QAFCO): Enerji altyapısı güçlü olsa da Hürmüz Boğazı üzerindeki risk nedeniyle lojistik gecikmeler yaşanıyor.

Suudi Arabistan (SABIC): Rotasındaki güvenlik tehditleri nedeniyle taşıma maliyetleri artıyor.

İsrail: Potas üretiminde önemli bir ülke. Limanlara yönelik güvenlik riskleri ihracat baskısı yaratıyor.

 Gübre tedarik zincirinin görünmeyen baskıları

Gübre sektörü temsilcileri, savaşın doğrudan etkilerinin yanı sıra görünmeyen yan etkileri olduğunu söylüyor. Sektördeki genel hava  bir panik durumunu yansıtıyor.

Gübre tedarik zincirinin görünmeyen baskıları ise şu başlıklar altında değerlendiriliyor:

– Stoklama Eğilimleri: Belirsizlik nedeniyle ithalatçılar yüksek miktarda stok yaparak arz sıkışıklığı yaratıyor.

– Navlun Artışı: Alternatif rotaların kullanımı yüzde 30 ila yüzde 100 arasında navlun maliyetini artırıyor.

– Sigorta Primleri: Risk bölgelerine yapılan taşımalarda sigorta maliyeti yükseliyor.

– Seyir Güvenliği: Hürmüz ve Bab el-Mandeb gibi geçitlerde çatışma riski tedariki sekteye uğratıyor.

En çoketkilenen ülkeler:Mısır, Hindistan, Bangladeş, Afrika ülkeleri, Katar ve SuudiArabistan. Türkiye de etkilenen ülkeler arasında.

Petrol ve doğalgaz sektörü açısından riskler

Gübre üretiminde, lojistiğinde kullanılan petrol ve doğalgazda yaşanan riskler de gübre sektörünü olumsuz etkiliyor. Arz ile ilgili kısıtlamalar yaşanıyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanma riski nedeniyle günde 20 milyon varillik petrol akışı tehdit altında.

Jeopolitik gerginlikler, petrol ve doğalgaz fiyatlarını %15–30 oranında yukarı çekiyor. Bu fiyat dalgalanmaları yine olumsuz etki yaratıyor.

Yatırım ve sözleşme riski de öne çıkıyor. Uzun vadeli LNG projelerinde finansman ve yatırımcı çekilmesi görülüyor. Rafineri kapasiteleri risk planlaması gerektiriyor.

Ayrıca doğalgaz ticaretinde doğalgaz kontratlarında spot piyasa fiyatlarına dönüş eğilimi arttı, bu da fiyat oynaklığını yükseltti.

Gıda güvenliği tehdit altında

Gübre sektörü temsilcileri savaşın gübre sektörüne etkilerini ve bundan sonra yaşanacakları şöyle özetliyor: “İsrail-İran Savaşı, doğrudan askeri hedefler dışında enerji temelli zincirlerle bağlı olan gübre sektörünü de derinden etkiliyor. En çok zarar gören segment azotlu gübreler oldu.  Bu gelişme, sadece fiyat artışlarıyla değil, aynı zamanda tedarik güvenliği, tarımda üretim planlaması ve gıda güvenliği gibi küresel meselelerle de doğrudan bağlantılıdır.  Şu anda bütün noktalarda bir panik havası olduğu için alım-satım neredeyse durmuştur. Hürmüz boğazının ne zaman açılacağı en temel konulardan bir tanesidir.  Fiyat volatisi çok yüksektir ve fırsatçı alıcı / satıcılar mevcuttur, alternatif kaynaklar üzerinden pahalı da olsa belli bir stok yapılması Türk tarımı açısından doğru bir politika olabilir.

Özetle, İsrail ile İran arasındaki savaş ne kadar sürecek bilinmiyor. Umarız bir an önce biter. Bu kısa sürede bile çok sayıda insan yaşamını yitirirken birçok sektör savaştan olumsuz etkileniyor. O sektörlerden birisi de gübre sektörü. Tarım ve gıda sektörü açısından büyük öneme sahip gübre sektörünün üretim ve ihracat merkezi konumundaki bu bölgede savaş nedeniyle bir panik havası yaşanıyor. Fiyatlar artıyor, birçok firma satışlarını durdurdu. Bütün bunların tarımsal üretime ve gıda üretimine olumsuz etkileri olacak. Hükümet tarafından gerekli önlemlerin zaman yitirilmeden alınması gerekir.

Bölge ülkelerinin gübre üretim ve ihracatı

İran: Uluslararası Gübre Derneği (IFA) ve İran Enerji Bakanlığı verilerine gore, İran’ın yıllık 5 milyon ton üre ihracatı ve 4,5 milyon ton amonyak üretimi var. İran, dünya gübre pazarında ilk 3’te yer alıyor. Tesisler İran Ulusal Petrokimya Şirketi (NPC) tarafından işletiliyor.

İsrail: Yılda 4,5 milyon ton potasyum gübresi ihracatıyla, bu alanda dünyanın 4. büyük üreticisi.

Mısır: Üre gübresi üretiminde ve ihracatında önemli role sahip. Mısır Petrol Bakanlığı verilerine göre, 6 milyon tonluk üretim kapasitesiyle, 3,5 milyon ton üre ihraç ediyor.

Katar: Yıllık 5,6 milyon ton üre ve 3,8 milyon ton amonyak üretimiyle önemli üretici ülkelerden birisi.

Suudi Arabistan: Uluslararası Gübre Derneği (IFA) verilerine göre,  SABIC tarafından yönetilen tesislerde yılda 7 milyon ton gübre üretimi yapılmakta, bunun yüzde 60’ı ihraç edilmektedir

spot_img

Most Popular

More from Author

Europower, TEİAŞ’ın 205,9 milyon TL baz bedelli ihalesinde ilk sırada

Europower Enerji (EUPWR), TEİAŞ’ın 152 adet Metal Clad hücre ve yedek...

Fonet, Hatay’daki 216,7 milyon TL’lik sağlık bilgi sistemi ihalesini kazandı

Fonet Bilgi Teknolojileri (FONET), Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’nün 36 aylık Sağlık...

MİA Teknoloji: Tripy’ye KDV dahil 17,2 milyon dolarlık otonom mobilite siparişi

MİA Teknoloji (MIATK), bağlı ortaklığı Tripy Mobility’nin on yıllık çerçeve sözleşme...

14.00 Piyasa Masası: BIST’te tepki ve şirket haberleri öne çıkıyor

16 Kasım 2026 | 14.00 öğle baskısı. Bu baskı 14.00 sonrasında...

Read Now

Europower, TEİAŞ’ın 205,9 milyon TL baz bedelli ihalesinde ilk sırada

Europower Enerji (EUPWR), TEİAŞ’ın 152 adet Metal Clad hücre ve yedek malzeme alımı ihalesinde en avantajlı fiyatı vererek birinci olduğunu bildirdi. Şirketin 13 Kasım 2026 saat 13.48.59 tarihli KAP açıklamasında işin baz bedeli 205.917.411 TL olarak belirtildi. Bildirimde imzalanmış sözleşme, teslimat takvimi ve ödeme koşulları açıklanmadı.İlk sıradan...

Fonet, Hatay’daki 216,7 milyon TL’lik sağlık bilgi sistemi ihalesini kazandı

Fonet Bilgi Teknolojileri (FONET), Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’nün 36 aylık Sağlık Bilgi Yönetim Sistemi ve Yoğun Bakım Bilgi Yönetim Sistemi hizmet alımı ihalesini 216.681.840 TL bedelle kazandığını açıkladı. Bu gelişme 13 Kasım 2026 saat 17.12.58 tarihli KAP bildirimine dayanıyor; 16 Kasım’da açıklanmış yeni bir sözleşme değildir.Şirketin 22...

MİA Teknoloji: Tripy’ye KDV dahil 17,2 milyon dolarlık otonom mobilite siparişi

MİA Teknoloji (MIATK), bağlı ortaklığı Tripy Mobility’nin on yıllık çerçeve sözleşme kapsamında KDV dahil 17.227.200 dolar tutarında sipariş aldığını açıkladı. Şirket, 16 Kasım 2026 saat 09.34.20’de KAP’a gönderdiği bildirimde tutarın TL karşılığını 866.235.297 TL olarak verdi.Sipariş, adı açıklanmayan bir telekomünikasyon şirketiyle yapılan anlaşma kapsamında otonom araç ve...

14.00 Piyasa Masası: BIST’te tepki ve şirket haberleri öne çıkıyor

16 Kasım 2026 | 14.00 öğle baskısı. Bu baskı 14.00 sonrasında hazırlanmıştır; veri saatleri aşağıda ayrı ayrı belirtilmiştir. Sabahın ana sorusu değişmedi: Büyümenin getirisi, pahalı paranın maliyetini karşılayacak mı? Öğle saatlerinde Borsa İstanbul açılıştaki kaybını geri alırken, uluslararası piyasalarda teknoloji yatırımlarının kâra dönüşme hızı ve faizlerin seyri...

Hitit, Sky Vision Airlines ile beş yıllık yazılım sözleşmesini duyurdu

Hitit Bilgisayar Hizmetleri (BIST: HTTBT), Mısır merkezli Sky Vision Airlines’ın Crane yazılım çözümleriyle operasyonlarına başladığını açıkladı. 16 Kasım 2026 saat 09.26 TSİ’de KAP’a yapılan bildirime göre beş yıllık sözleşme; yolcu hizmetleri, operasyonel planlama, iş performansı yönetimi ve mobil uygulamaları kapsıyor. Bildirimde sözleşme bedeli ile beklenen gelir veya kâr...

ASELSAN’dan ROKETSAN ile 1,28 milyar avroluk sözleşme

ASELSAN (ASELS), ROKETSAN ile füze veri bağı ve arayıcı başlık sistemlerinin tedariki için toplam 1.281.101.744 avroluk sözleşmeler imzaladı. 16 Kasım 2026 saat 11.35 tarihli KAP bildiriminde yeni iş ilişkisinin şirket cirosunu olumlu etkilemesinin beklendiği belirtildi. Açıklama, toplam sözleşme tutarının bugün gelir veya kâr olarak kaydedildiği anlamına gelmiyor.Kaynak:...

Türk Telekom: COP31’de eş zamanlı 27.794 cihaz bağlandı

Türk Telekom’un 16 Kasım açıklamasına göre Antalya’daki COP31’in ilk haftasında 380 TB veri taşındı: 130 TB mobil, 250 TB sabit ağdan geçti. Şirket, eş zamanlı 27.794 bağlı cihazla COP organizasyonları için rekor kaydedildiğini bildirdi. Bu ölçüm şirketin açıklamasıdır.Kaynak: Ekonomim, 16 Kasım 2026. Görsel önceki bir teknoloji etkinliğine...

Fed haftasında iki kritik saat: Sanayi üretimi ve toplantı tutanakları

16 Kasım 2026 — BS Finans Haber Merkezi. Fed’in resmî Kasım takvimine göre ABD sanayi üretimi ve kapasite kullanımı verisi 17 Kasım Salı 17.15 TSİ’de, 27–28 Ekim toplantısının tutanakları ise 18 Kasım Çarşamba 22.00 TSİ’de yayımlanacak. Bu saatler planlanan açıklama zamanlarıdır; veri sonuçları henüz açıklanmadı. BS Finans değerlendirmesi Sanayi...

Altında faiz ve dolar baskısı: Ons 3.840 dolara geriledi

Spot altın, 16 Kasım sabahında güçlü dolar ve sıkı para politikası beklentileriyle geriledi. Türkiye’de gram altın için ons fiyatıyla birlikte dolar/TL’nin seyri belirleyici. Reuters’ın 16 Kasım 2026 tarihli haberine göre spot altın, saat 09.41 TSİ itibarıyla yüzde 1 düşüşle 3.840,52 dolar/ons seviyesindeydi. Haberde güçlenen dolar ve Fed’in faiz...

IEA Başkanı Fatih Birol: Kalkınma bankaları temiz enerji finansmanında sınıfı geçemedi

IEA Başkanı Fatih Birol, Antalya COP31 kapsamında düzenlenen basın toplantısında, uluslararası kalkınma bankalarının gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji geçişine yeterli desteği sağlayamadığını belirtti. Birol, Türkiye’deki şirketlerin enerji dönüşümüne yönelik çalışmalarıyla ilgili olumlu bir ilerleme gördüğünü ifade etti ve Antalya’dan olumlu sonuç çıkacağına dair umudunu dile getirdi.IEA’nın modellemelerine...

Japonya-Rusya arasında kritik adım: Liderler APEC Zirvesi’nde buluşabilir

Tokyo, Moskova’nın son hamleleriyle yükselen gerilimi aşmak amacıyla önümüzdeki hafta Çin’in ev sahipliğinde düzenlenecek APEC Zirvesi vesilesiyle ikili bir zirve talep etti. Üst düzey bir Japon yetkilinin aktardığına göre, Başbakan Sanae Takaichi ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında bu zirvede yüz yüze görüşme planlanıyor. Görüşme, iki...

DenizBank’tan JICA ile 100 milyon dolarlık, beş yıllık iklim finansmanı anlaşması

DenizBank, Japonya Uluslararası İş Birliği Ajansı (JICA) ile 100 milyon dolar tutarında, beş yıl vadeli iş birliği anlaşması imzaladı. Bankanın 13 Kasım 2026 tarihli KAP açıklamasına göre kaynak, iklim değişikliğinin etkilerini azaltan ve değişen iklim koşullarına uyumu destekleyen projelerin finansmanında kullanılacak.Kaynak: KAP, bildirim 1697951, 13 Kasım 2026;...