Black Swan Finans Logo
Ana SayfaEmtiaAli Ekber Yıldırım: Pamuk...

Ali Ekber Yıldırım: Pamuk Bitiyor

spot_img
spot_imgspot_img

İzmir’de bu yıl 21’incisi düzenlenen Agroexpo Uluslararası Tarım ve Hayvancılık Fuarı, yalnızca yeni tarım teknolojilerinin değil, Türkiye tarımının yapısal kırılganlıklarının da açık biçimde konuşulduğu bir buluşma noktası oldu. Ali Ekber Yıldırım’ın fuar izlenimlerine dayanan değerlendirmeleri, özellikle pamuk başta olmak üzere bitkisel üretimde 2026’ya girerken risklerin arttığını gösteriyor.

Yıldırım’ın aktardığı en çarpıcı gözlem şu: Alışılmışın aksine bu kez yalnızca çiftçiler değil, bayiler ve tarımsal girdi satanlar da ciddi biçimde şikâyetçi. İşlerin durgunluğu, satışların yavaşlaması ve en önemlisi tahsilat yapılamaması, tarım zincirinde likiditenin neredeyse donma noktasına geldiğine işaret ediyor. Bu tablo, tarımda sorunun yalnızca üretici gelirleriyle sınırlı olmadığını, tüm ekosistemi etkileyen bir finansman krizine dönüştüğünü ortaya koyuyor.

Planlama Var, Sahada Karşılığı Yok

Fuar boyunca üreticiler ve sektör temsilcilerinin ortak şikâyeti, tarımda planlamanın kağıt üzerinde kalması. Ali Ekber Yıldırım’ın ifadesiyle, “stratejik ürün” ilan edip havza bazlı yönlendirme yapmak, üreticinin fiyat sinyaline bakarak karar vermesini engellemiyor. Çiftçi hâlâ “hangi ürün para ediyorsa ona yöneliyor” ve bu da arz fazlası–arz açığı döngüsünü kronik hale getiriyor.

Bunun en somut örneği meyvecilikte yaşanıyor. Tek yıllık ürünlerden (pamuk, buğday, mısır) para kazanamayan üretici, çok yıllık meyveye yönelmiş durumda. Çukurova’da aşırı narenciye dikimi, Ege’de farklı ürünlere yönelim ve işleme–depolama altyapısının yetersizliği, ürünün dalında kalmasına yol açıyor. Yıldırım’ın yazısında vurguladığı gibi, katma değer yaratacak konsantre, kurutma ve işleme tesisleri kurulmadıkça bu kısır döngü kırılmıyor.

Tohumcularda Alarm: Belirsizlik Zirvede

Tohumcular genellikle gelecek sezona dair en net sinyali veren aktörler. Ancak fuarda konuşulanlara göre bu kez tablo tersine dönmüş durumda. Yıldırım’ın aktardığı verilere göre, normalde Ocak–Şubat döneminde yılın tohum satışlarının yaklaşık yüzde 50’si yapılırken, bu yıl yüzde 10’un bile altına düşülmüş durumda. Bunun temel nedeni tek kelimeyle özetleniyor: belirsizlik. Çiftçi ne ekeceğini, hangi üründe zarar edeceğini ya da ayakta kalacağını öngöremiyor.

İşçi Sorunu ve Hayvancılık Baskısı

Fuarın neredeyse tüm salonlarında dile getirilen bir diğer ortak sorun işçi bulamamak. Hasat, bakım ve ekim için iş gücü bulunamaması, yatırımların ertelenmesine yol açıyor. Bu nedenle üreticiler, makinalı hasada uygun ürünleri daha fazla tercih etmeye başlamış durumda.

Hayvancılık cephesinde ise iki başlık öne çıkıyor: 500 bin baş besilik sığır ithalatı ve çiğ süt fiyatları. Üreticiler, ithal hayvan fiyatlarının belirsizliğinden ve küçük işletmeler için Et ve Süt Kurumu’na kesim zorunluluğunun yarattığı baskıdan endişeli. Süt tarafında ise yem maliyetleri artarken çiğ süt fiyatının baskılanması, sektörün sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Yıldırım’ın aktardığı önemli bir detay da şu: Türkiye her yıl 500 binden fazla buzağı kaybı yaşıyor; bu kayıplar önlenebilse, ithalata olan ihtiyaç ciddi ölçüde azalabilir.

Pamukta Kırılma Noktası

Fuarın en kritik başlığı ise kuşkusuz pamuğun geleceği oldu. Yıldırım’ın konuşmacı olarak katıldığı “Pamuk Tarımının Geleceği, Finansmanı ve Yeni Destekleme Modeli” panelinde dile getirilen sözler, sektörün geldiği noktayı net biçimde özetliyor. Bir çiftçinin şu ifadesi tabloyu çarpıcı şekilde ortaya koyuyor:

“Biz pamukçuyuz, pamuk ekmediğimiz zaman rahatsız oluruz. Ama artık ektikçe zarar ediyoruz.”

Pamuk üreticisi Aydın Çondur’un verdiği örnek ise maliyet baskısının boyutunu gözler önüne seriyor. 2022’de 23 bin 300 kilo kütlü pamukla alınabilen bir traktörün, bugün 123 bin kilo pamuk karşılığı satılması, üretici gelirinin reel olarak nasıl eridiğini gösteriyor. Üstelik pamuk fiyatı dört yıldır neredeyse yerinde sayıyor.

Finansman Var Ama Yetmiyor

Panelde söz alan Türkiye İş Bankası Tarım Bankacılığı Pazarlama Bölüm Müdür Yardımcısı Mustafa Alper Devran, bankanın tarımı yalnızca ekonomik değil, stratejik bir sorumluluk alanı olarak gördüğünü vurguluyor. Türkiye genelindeki 56 tarım ihtisas şubesi ile çiftçiye sahada temas etmeye çalıştıklarını ifade ediyor. Ancak mevcut tablo, finansmanın tek başına yeterli olmadığını; fiyat politikası ve destekleme yapısının da üreticiyi ayakta tutacak şekilde yeniden tasarlanması gerektiğini gösteriyor.

Progen Tohum Genel Müdürü Aykut Özbuğday’ın tespiti ise net: Pamuk üretimi hızla azalıyor ve bunun temel nedeni fiyatların yerinde sayması. Dekar başına 1395 TL’ye denk gelen mevcut destekleme, üretici lehine çalışmıyor. Özbuğday’a göre geçmişte dolar bazında kilo başına 25–28 sent olan destek, bugün aynı reel etkiyi yaratacaksa kilo başına 8–10 TL seviyesinde olmalı.

İzmir Tarım Fuarı’ndan çıkan tablo, 2026’ya girerken tarımın özellikle pamuk tarafında yapısal bir eşikte olduğunu gösteriyor. Fiyatlar, maliyetler ve destekleme politikaları arasındaki makas açıldıkça üretici üretimden kopuyor. Bu kopuş yalnızca bir ürün kaybı değil; ekipman, bilgi ve insan sermayesinin de kaybı anlamına geliyor.

Ali Ekber Yıldırım’ın sahadan aktardıkları, 2025’in zorlu geçtiğini, 2026’nın ise daha da zor olabileceğini söylüyor. Pamukta sürdürülebilirlik sağlanamazsa, Türkiye yalnızca bir tarım ürününü değil, stratejik bir üretim kapasitesini de kaybetme riskiyle karşı karşıya. Bu nedenle mesele artık yalnızca çiftçinin değil; gıda güvenliği, dış ticaret ve kırsal istihdam başlığıyla makro bir ekonomi sorunu olarak ele alınmak zorunda.

spot_img

Most Popular

More from Author

Deutsche Bank’tan Fed için yeni tahmin: Arka arkaya faiz artışları

Deutsche Bank ekonomistleri, ekim ayı enflasyon verilerinin ardından nominal nötr faiz...

Dolar 19 ayın zirvesinde; altın ve gümüşte kara tablo: 2025 seviyelerine dönüldü

BS Finans Haber Merkezi. Doların güçlenmesiyle altın ve gümüşte satış baskısı arttı...

Fed Başkanı Warsh: Yapay zeka para politikalarında belirleyici olabilir ama hayal kırıklığı da yaratabilir

BS Finans Haber Merkezi. ABD Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh, yapay zekanın...

Europower, TEİAŞ’ın 205,9 milyon TL baz bedelli ihalesinde ilk sırada

Europower Enerji (EUPWR), TEİAŞ’ın 152 adet Metal Clad hücre ve yedek...

Read Now

Deutsche Bank’tan Fed için yeni tahmin: Arka arkaya faiz artışları

Deutsche Bank ekonomistleri, ekim ayı enflasyon verilerinin ardından nominal nötr faiz tahminini 25 baz puanlık artışla yüzde 3,75-4,00 aralığına yükseltti. Banka, Fed'in aralık, ocak ve mart aylarında 25'er baz puanlık artışlarla toplam 75 baz puan sıkılaşmayı gerçekleştirmesini bekliyor. Araştırma notunda ayrıca, aralıkta 25 bp, Ocak 2027’de ikinci 25...

Dolar 19 ayın zirvesinde; altın ve gümüşte kara tablo: 2025 seviyelerine dönüldü

BS Finans Haber Merkezi. Doların güçlenmesiyle altın ve gümüşte satış baskısı arttı ve fiyatlar geriledi. Spot altın saat 07.01 itibarıyla 3.869,13 dolar; Aralık vadeli kontrat 3.872,10 dolara çıktı. Spot gümüş 47,57 dolar, platin 1.472,65 dolar, paladyum 978,19 dolar seviyesinde işlem gördü. Haber başlığı, 2025 seviyelerine dönüşe işaret ediyor. Altın...

Fed Başkanı Warsh: Yapay zeka para politikalarında belirleyici olabilir ama hayal kırıklığı da yaratabilir

BS Finans Haber Merkezi. ABD Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh, yapay zekanın ekonomide önemli bir etki yaratabileceğini ve para politikasında belirleyici bir rol üstlenebileceğini ifade etti. Teknolojinin verimliliği artırarak büyümeyi destekleyebileceğini belirtirken, otomasyon kaynaklı iş kayıpları ve beklentilerin karşılanamaması halinde ekonomik yavaşlama uyarısında bulundu. Warsh, San Francisco’da düzenlenen...

Europower, TEİAŞ’ın 205,9 milyon TL baz bedelli ihalesinde ilk sırada

Europower Enerji (EUPWR), TEİAŞ’ın 152 adet Metal Clad hücre ve yedek malzeme alımı ihalesinde en avantajlı fiyatı vererek birinci olduğunu bildirdi. Şirketin 13 Kasım 2026 saat 13.48.59 tarihli KAP açıklamasında işin baz bedeli 205.917.411 TL olarak belirtildi. Bildirimde imzalanmış sözleşme, teslimat takvimi ve ödeme koşulları açıklanmadı.İlk sıradan...

Fonet, Hatay’daki 216,7 milyon TL’lik sağlık bilgi sistemi ihalesini kazandı

Fonet Bilgi Teknolojileri (FONET), Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’nün 36 aylık Sağlık Bilgi Yönetim Sistemi ve Yoğun Bakım Bilgi Yönetim Sistemi hizmet alımı ihalesini 216.681.840 TL bedelle kazandığını açıkladı. Bu gelişme 13 Kasım 2026 saat 17.12.58 tarihli KAP bildirimine dayanıyor; 16 Kasım’da açıklanmış yeni bir sözleşme değildir.Şirketin 22...

MİA Teknoloji: Tripy’ye KDV dahil 17,2 milyon dolarlık otonom mobilite siparişi

MİA Teknoloji (MIATK), bağlı ortaklığı Tripy Mobility’nin on yıllık çerçeve sözleşme kapsamında KDV dahil 17.227.200 dolar tutarında sipariş aldığını açıkladı. Şirket, 16 Kasım 2026 saat 09.34.20’de KAP’a gönderdiği bildirimde tutarın TL karşılığını 866.235.297 TL olarak verdi.Sipariş, adı açıklanmayan bir telekomünikasyon şirketiyle yapılan anlaşma kapsamında otonom araç ve...

14.00 Piyasa Masası: BIST’te tepki ve şirket haberleri öne çıkıyor

16 Kasım 2026 | 14.00 öğle baskısı. Bu baskı 14.00 sonrasında hazırlanmıştır; veri saatleri aşağıda ayrı ayrı belirtilmiştir. Sabahın ana sorusu değişmedi: Büyümenin getirisi, pahalı paranın maliyetini karşılayacak mı? Öğle saatlerinde Borsa İstanbul açılıştaki kaybını geri alırken, uluslararası piyasalarda teknoloji yatırımlarının kâra dönüşme hızı ve faizlerin seyri...

Hitit, Sky Vision Airlines ile beş yıllık yazılım sözleşmesini duyurdu

Hitit Bilgisayar Hizmetleri (BIST: HTTBT), Mısır merkezli Sky Vision Airlines’ın Crane yazılım çözümleriyle operasyonlarına başladığını açıkladı. 16 Kasım 2026 saat 09.26 TSİ’de KAP’a yapılan bildirime göre beş yıllık sözleşme; yolcu hizmetleri, operasyonel planlama, iş performansı yönetimi ve mobil uygulamaları kapsıyor. Bildirimde sözleşme bedeli ile beklenen gelir veya kâr...

ASELSAN’dan ROKETSAN ile 1,28 milyar avroluk sözleşme

ASELSAN (ASELS), ROKETSAN ile füze veri bağı ve arayıcı başlık sistemlerinin tedariki için toplam 1.281.101.744 avroluk sözleşmeler imzaladı. 16 Kasım 2026 saat 11.35 tarihli KAP bildiriminde yeni iş ilişkisinin şirket cirosunu olumlu etkilemesinin beklendiği belirtildi. Açıklama, toplam sözleşme tutarının bugün gelir veya kâr olarak kaydedildiği anlamına gelmiyor.Kaynak:...

Türk Telekom: COP31’de eş zamanlı 27.794 cihaz bağlandı

Türk Telekom’un 16 Kasım açıklamasına göre Antalya’daki COP31’in ilk haftasında 380 TB veri taşındı: 130 TB mobil, 250 TB sabit ağdan geçti. Şirket, eş zamanlı 27.794 bağlı cihazla COP organizasyonları için rekor kaydedildiğini bildirdi. Bu ölçüm şirketin açıklamasıdır.Kaynak: Ekonomim, 16 Kasım 2026. Görsel önceki bir teknoloji etkinliğine...

Fed haftasında iki kritik saat: Sanayi üretimi ve toplantı tutanakları

16 Kasım 2026 — BS Finans Haber Merkezi. Fed’in resmî Kasım takvimine göre ABD sanayi üretimi ve kapasite kullanımı verisi 17 Kasım Salı 17.15 TSİ’de, 27–28 Ekim toplantısının tutanakları ise 18 Kasım Çarşamba 22.00 TSİ’de yayımlanacak. Bu saatler planlanan açıklama zamanlarıdır; veri sonuçları henüz açıklanmadı. BS Finans değerlendirmesi Sanayi...

Altında faiz ve dolar baskısı: Ons 3.840 dolara geriledi

Spot altın, 16 Kasım sabahında güçlü dolar ve sıkı para politikası beklentileriyle geriledi. Türkiye’de gram altın için ons fiyatıyla birlikte dolar/TL’nin seyri belirleyici. Reuters’ın 16 Kasım 2026 tarihli haberine göre spot altın, saat 09.41 TSİ itibarıyla yüzde 1 düşüşle 3.840,52 dolar/ons seviyesindeydi. Haberde güçlenen dolar ve Fed’in faiz...