Çin’in STK’lara Yönelik Baskısı Yeni Bir Durum Değil
Çin hükümeti, yabancı fonlarla desteklenen sivil toplum kuruluşlarını (STK) “dış müdahale araçları” olarak nitelendirerek sıkı bir denetim politikası uyguluyor. Çin yönetimi, özellikle insan hakları, medya özgürlüğü ve demokrasi konularında çalışan STK’ları ulusal güvenliğe tehdit olarak değerlendiriyor.
2017 Yabancı STK Yasası bu baskının en somut örneklerinden biri oldu. Bu yasa, Çin’de faaliyet gösteren yabancı STK’ların kamu güvenliğinden sorumlu yetkililerin onayı olmadan faaliyet yürütmesini yasakladı. Ayrıca, yabancı STK’ların hükümetin belirlediği resmi ortaklarla çalışmasını zorunlu hale getirdi. Bu durum, uluslararası insan hakları ve basın özgürlüğü savunucularının Çin’deki faaliyetlerini neredeyse imkânsız hale getirdi.
Xi Jinping yönetimi, sivil toplumu denetim altına almak için kapsamlı önlemler aldı. Yabancı STK’lara yönelik sert yasalar çıkarılırken Çin içindeki bağımsız gazeteciler ve insan hakları savunucuları da baskı altına alındı. Pekin yönetimi, medya sansürünü sıkılaştırarak protestoları ve insan hakları ihlallerini belgeleyen kuruluşları hedef aldı. Bu süreçte birçok aktivist tutuklandı ya da yurtdışına çıkmaya zorlandı.
Çin’de bağımsız araştırma yapmanın giderek zorlaşması, ülke içinde ve uluslararası alanda demokratik değerleri savunan kuruluşların hayati önem taşıdığını gösteriyor. Ancak son dönemde ABD’nin fon dondurma kararları, bu kuruluşların geleceğini riske atmış durumda.
Uluslararası Destek Gerekliliği Şart
Çin’in sivil toplumu kısıtlayıcı politikalarına karşı uluslararası dayanışma kritik bir rol oynuyor. ABD’nin STK fonlarını kesme kararı, Çin üzerine araştırmalar yapan birçok kuruluşun kapanma tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına yol açtı. Bu durumda, ABD dışındaki demokratik ülkelerin devreye girerek bu kuruluşları desteklemesi gerekiyor.
Bu kuruluşlar, yalnızca Çin’deki insan hakları ihlallerini belgelemekle kalmıyor; aynı zamanda dünya çapında demokrasi mücadelesi veren aktivistler için de önemli bir dayanışma ağı oluşturuyor.
Peki Batı, Çin Politikasında Göründüğü Kadar Masum Mu?
Çin hükümeti ve bazı analistler, Batı’nın sivil toplum kuruluşları üzerinden Çin’e yönelik bir dezenformasyon kampanyası yürüttüğünü iddia ediyor. Pekin’e yakın medya organları, ABD ve Avrupa merkezli STK’ların “Çin karşıtı propaganda araçları” olarak kullanıldığını öne sürerek bu kuruluşların faaliyetlerini sık sık eleştiriyor.
Özellikle Çin’in ekonomik büyümesini savunan bazı isimler, Batı medyasının Çin’in başarılarını küçümsemeye çalıştığını dile getiriyor. Bu görüşe göre, Çin hükümeti altyapı, teknoloji ve eğitim gibi alanlarda hızla ilerlerken Batı medyası ise yalnızca insan hakları ihlalleri ve sansür konularına odaklanıyor.
Ayrıca Çin hükümetine yakın akademisyenler ve gazeteciler, Batı’nın demokrasi söylemini kullanarak diğer ülkelerin iç işlerine karıştığını savunuyor. Onlara göre, ABD ve müttefikleri kendi içlerindeki sorunlara odaklanmak yerine, Çin’in siyasi yapısını hedef alarak ideolojik bir mücadele yürütüyor.
Ancak insan hakları örgütleri ve bağımsız analistler, Çin’deki baskıcı uygulamaları gözler önüne seren raporların somut verilere dayandığını vurguluyor. Demokrasi ve ifade özgürlüğünü savunan STK’lar olmadan, Çin’in insan hakları siciline dair uluslararası kamuoyuna güvenilir bilgi sunmanın zorlaşacağı belirtiliyor.
Çin’in STK’lara yönelik baskısı ve ABD’nin fonları dondurma kararı, uluslararası toplumun sivil toplumu koruma konusunda daha aktif olmasını gerektiriyor. Yabancı fonlara bağımlılık, demokrasi mücadelesini zorlaştırırken, bağışçı ülkeler ve insan hakları örgütleri için bu boşluğu doldurmak kritik bir sorumluluk haline geliyor.
Eğer Çin üzerine çalışan STK’lar yok olursa Pekin’in bilgi akışını kontrol etme ve uluslararası alandaki eleştirileri susturma çabası büyük ölçüde tamamlanmış olacak. Bu nedenle, demokratik ülkelerin, sivil toplumun ayakta kalması için uzun vadeli destek mekanizmaları oluşturması şart.
(Kaynak 1) (Kaynak 2) (Kaynak 3) (Kaynak 4) (Kaynak 5)
ABD’nin Dış Finansmanı ve USAID Programlarını Dondurması Çin’deki STK İçin Kritik
,Australian Strategic Policy Institute Çin Araştırmaları ve Analizleri Birimi Başkanı Bethany Allen, ABD’nin uluslararası alanda çalışma yapan STK’lara olan fonlamasını durdurmasının Çin üzerine çalışma yürüten STK’ları olan etkisiyle ilgili bir makale yayınladı:
ABD’nin dış finansmanı ve USAID programlarını dondurmasının Çin’e odaklanan sivil toplum kuruluşları (STK) için ciddi bir kriz yarattı. Hong Kong, Tayvan ve ABD’deki birçok küçük ölçekli kuruluş bu kararın ardından doğrudan etkilendi. Çalışanlar işlerini kaybediyor, bazı kuruluşlar fon eksikliği nedeniyle kapanma tehlikesiyle karşı karşıya, diğerleri ise programlarını azaltmak zorunda kalıyor.
Bu kuruluşlar, Çin’de neler olduğuna dair son pencerelerimizden biri. Çin’deki medya sansürünü izleme, yerel protestoları belgeleme, insan hakları ihlallerini ortaya çıkarma, Uygur soykırımını belgeleme ve Çin’deki sivil toplumun kalan unsurlarını destekleme gibi zorlu ve riskli görevleri yerine getiriyorlar. Ayrıca Çin halkının özgürce konuşabileceği platformlar sağlıyor ve Çin’de demokrasi umudunu diri tutuyorlar. Ancak bu kuruluşların birçoğu yabancı finansman aldıklarını açıklamaktan kaçınıyor çünkü Pekin, özgür ifade ve insan haklarını destekleyen fonları “düşmanca yabancı güçlerin müdahalesi” olarak görüyor.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in sivil toplumu sıkıştırması ve gazetecileri sınır dışı etmesiyle birlikte Çin’den bilgiye erişim giderek zorlaştı. 2017’de çıkarılan yabancı STK yasası, Çin’de faaliyet gösteren ABD ve diğer ülkelerden gelen kuruluşları büyük ölçüde yok etti. Bazıları Hong Kong’a veya başka yerlere taşındı. Ancak ABD’nin fon dondurma kararı, bu kuruluşlar için ölümcül bir darbe olabilir.
Bu STK’ların yaptığı araştırmalar ve diğer çalışmalar, düşünce kuruluşları, üniversiteler, özel şirketler ya da gazeteciler tarafından büyük ölçüde tekrarlanamaz. Eğer bu çalışmalar kaybolursa, yerini hiçbir şey dolduramaz ve Pekin’in bu kuruluşları yok etme çabası tamamlanmış olur.
ABD, Çin’e odaklanan bu STK’lara acil durum muafiyetleri tanımalıdır. Eğer ABD bunu yapamazsa, demokrasi, insan hakları ve gerçeğe değer veren diğer ülkeler devreye girmeli ve bu kuruluşlara fon sağlamanın yollarını bulmalıdır. Birkaç milyon dolar, bir avuç bağışçı ülke arasında dağıtıldığında, bu kuruluşların araştırmalarını, uzmanlıklarını ve ağlarını korumak için yeterli olacaktır.
Bu kriz, yalnızca ABD’nin sorunu değil, tüm demokrasiler için bir uyanış çağrısı olmalıdır. Tek bir hükümetin fonlarına bağımlılık, Çin’deki sivil toplum üzerinde bir bilgi karartmasıyla bizim aramızda duran tek şey olmamalıdır. Bu, uluslararası demokratik dayanıklılığın bir modeli olamaz.
Demokrasi İçin Kritik Bir Çalışma
Çin dışındaki Çin’e odaklanan STK’lara fon sağlanması, demokratik ülkelerin temel çıkarlarıyla doğrudan uyumludur. Demokratik sistemlerin uzun vadeli istikrarı, refahı ve vatandaşların esenliği için en iyi yol olduğu fikrine dayanarak güvenliğimizi inşa ediyoruz. Hükümet bütçeleri, bu hedefleri mümkün kılan demokratik sistemleri korumak için vardır. Bu idealleri birkaç bütçe rakamı için feda edemeyiz.
Pekin, aldatma ve zorlamayla kendi vatandaşlarını ve dünyayı demokratik sistemlerin daha iyi olmadığına inandırmaya çalışıyor. Çin’in tek partili sisteminin bir meritokrasi olduğunu ve ekonomik refah ile istikrarı garanti etmek için en iyi yol olduğunu iddia ediyor.
Ancak Pekin’in yalan söylediğini kanıtlayan çalışmalar zahmetli ve zaman alıcı olsa da, bu çalışmalar pahalı değil. Bu çalışmaları mümkün kılan araçlar, Çin’in kendi sistemindeki kusurları ve Çin halkının yaşadığı gerçek mücadeleleri ortaya çıkararak demokratik hükümetlerin hedeflerini, güvenliğini ve dayanıklılığını doğrudan destekler.
Çin’e odaklanan bu STK’ların çalışmaları olmadan, Çin’in ekonomik ve siyasi yönetim modelinin derin kusurlarını göstermek çok daha zor hale gelir. Eğer bunu artık kanıtlayamazsak, demokrasilerin neden savunulmaya değer olduğunu anlamak da çok zorlaşır.
Bethany Allen’in bu çağrısı, demokrasiye inanan tüm hükümetlere bir uyarı niteliğinde. Çin’e odaklanan bu kritik çalışmaların devamını sağlamak, yalnızca bilgi karartmasını önlemek için değil, aynı zamanda demokratik değerlerin savunulabilir olduğunu göstermek için de hayati önem taşıyor. (Kaynak)
Bethany, X hesabı üzerinden yaptığı bir gönderi ile bu finanse edilmenin USAID ile yapılmadığını da vurguladı:“USAID, bu Çin sivil toplum kuruluşlarının hiçbirini finanse etmiyor. Bahsettiğim fonlar, Dışişleri Bakanlığı’nın verdiği hibelerden geliyor. USAID’i korumaya yönelik çabalar önemlidir ama bu Çin odaklı kuruluşlara yardımcı olmayacaktır.”
Çin’de Yaşananlara Bir Başka Bakış
10 yılı aşkın süredir Çin’de bulunan eğitimci Evrim Kanbur‘da X hesabından Bethany Allen’ın gönderilerini alıntılayarak konu hakkında bir paylaşımda bulundu:
Çin hakkında on yılı aşkın süredir Şanghay’da yaşayan bir yabancı olarak gerçekleri paylaşıyorum. Ama bazıları gerçeği kaldıramıyor. Her Çin’in hızlı gelişiminden bahsettiğimde, aynı yorgun yorumlar ortaya çıkıyor: “Çin’i yüceltmeyi bırak!” Dinleyin, dostlar, bu kadar cahillikle gelecekle yüzleşmek imkansız. Bir şeyi iyi olarak nitelendirmek otomatik olarak kötü yapıyorsa, bu mantık değil, bu acılık, güvensizlik ve entelektüel çürümüşlüktür.
Yıllardır, bilinçaltınıza işlenmiş bir anlatı var: “Asya’da iyi bir şey oluyorsa, bu Japonya’dır. Kötü bir şey oluyorsa, bu Çin’dir.” Bu gerçek değil, bu propagandadır. Eğer Japonya’nın Nanjing’de yaptıklarını gerçekten öğrenseniz, kendi inançsızlığınızla boğulursunuz. Ama bunun yerine papağan gibi tekrar ettiğiniz tek kelimeler: “Tank” ve “Uygurlar”.
Bu konuşma noktalarını işaret ettiğimde, bazı insanlar akıllarını kaybediyor. Uygur arkadaşlarım ve komşularım var, hayatlarının bir parçasını burada yaşıyorum, ama tahmin edin ne oluyor? Bunu görmezden gelmeyi seçiyorlar. Bu sadece benim söylediğim bir şey değil, Uygurların kendileri sosyal medyada hayatları, evleri ve işleri hakkında açıkça paylaşımlarda bulunuyorlar. Gidip bakın. Kendiniz görün. Kimse sizi ikna etmeye çalışmıyor.
Çin Işık Hızında İlerliyor. Ama Bazı İnsanlar Onun Çökmüş Gibi Davranmaya Devam Etmesi Gerekiyor. “Çin çöküyor!” anlatılarını yayarken ülke tarihi ilerleme kaydediyor. Bu cehalet değil, bu kasıtlı bir aldatmaca. Ve bu aldatmaca kimi incitiyor? Yatırımcıları, iş liderlerini, çocuklarının eğitimini planlayan aileleri.
Şimdi, “Çin ışık hızında gelişiyor” ne anlama geliyor? Bu, vergi gelirlerinin altyapıya, eğitime, ulaşıma, teknolojiye, sağlık hizmetlerine ve hatta uzay araştırmalarına ülke içinde yeniden yatırıldığı anlamına gelir. Öte yandan, ABD, hala zirvede olduğu yanılsamasını sürdürmek için sadece propagandaya 1,6 milyar dolar harcıyor. Çin, abartıya para harcamaz. Sadece çalışır. Ve uzun vadede, sonuçlar propagandadan daha yüksek sesle konuşur.
Çin’i Gerçekten Anlamak mı İstiyorsunuz? Anti-Çin Propagandasını Bırakın. Gerçeği görmek istiyorsanız, önce yılların Batı destekli anti-Çin dezenformasyonundan arınmanız gerekiyor. Yıllardır USAID destekli anti-Çin anlatılarını yayan aynı bireyler, organizasyonlar ve medya kuruluşları? Şimdi fonları kuruyor ve propagandalarını sürdüremedikleri için sosyal medyada ağlıyorlar.
Kendinize bir iyilik yapın: Haber kaynaklarınızı çeşitlendirin. Çünkü bana kötü çevrilmiş BBC makaleleri gönderdiğinizde sadece gülüyorum. BBC de USAID tarafından finanse edildi. Cidden, zamanınızı çöp haberlere harcamayı bırakın. (Kaynak)
