• Çin’in örtülü altın alımlarının resmî rakamların 10 katına ulaştığı iddia ediliyor; fiyatlardaki rekor yükselişin ana sürükleyicisi olduğu belirtiliyor.
• Merkez bankalarının şeffaf olmayan işlemleri nedeniyle altın piyasasında fiyatlama giderek zorlaşıyor; FT verileri, bildirilen alımların toplamın yalnızca üçte biri olduğunu gösteriyor.
• Türkiye, Polonya’nın ardından 2025’in en büyük altın alıcıları listesinde ikinci sıraya yerleşerek dikkat çekti.
Altın piyasasında aylardır konuşulan “gizli alımlar” iddiası Financial Times’ın kapsamlı araştırmasıyla yeniden alevlendi. Gazetenin yayımladığı analiz, Çin’in kayıt dışı altın birikiminin resmî verilerin 10 katına ulaşmış olabileceğini ortaya koyuyor. Bu, altın fiyatlarını 4.300 dolar üzerine taşıyan büyük yükselişin asıl nedeninin “örtülü merkez bankası talebi” olduğunu gösteriyor.
Çin Merkez Bankası’nın SAFE aracılığıyla açıkladığı alım rakamları, haziran–ağustos döneminde sadece 2 ton civarında seyretti. Ancak piyasa bunu inandırıcı bulmuyor. Société Générale, Çin’in sadece bu yıl 250 tona yakın altın satın aldığını tahmin ediyor. Bu miktar, tek başına küresel merkez bankası talebinin üçte birinden fazla.
Piyasada Fiyatlama Neden Bozuluyor?
Uzmanlara göre altın fiyatlarındaki sert hareketin nedeni yalnızca küresel riskler değil. Asıl sorun, merkez bankalarının talebi büyüdükçe şeffaflığın küçülmesi.
Carlyle’dan Jeff Currie durumu şöyle özetliyor:“Petrolü uydudan izleyebilirsiniz ama altını takip etmenin yolu yok. Çin altını dolarizasyonu azaltmak için agresifçe topluyor.”
FT verilerine göre, resmî olarak açıklanan altın alımları toplamın artık yalnızca üçte birini oluşturuyor. Dört yıl önce bu oran yüzde 90’dı. Şeffaflığın bu kadar azalması, altın fiyatlamasında belirsizliği artırıyor.
Gerçek Rezerv 5.000 Ton Olabilir
Japon Altın Piyasası Birliği Direktörü Bruce Ikemizu, Çin’in açıklanan rezervinin en az iki katı seviyede, yani yaklaşık 5.000 ton olabileceğini düşünüyor. Bu görüşü destekleyen bir diğer veri de İngiltere’nin Çin’e olan külçe ihracatı. SG’nin hesaplamalarına göre SAFE, bu yıl bu kanal üzerinden 250 ton altın ithal edecek.
Plenum Research’ün yaptığı hesaplama ise daha çarpıcı:
• 2023’te “kayıt dışı” Çin alımı → 1.351 ton
• 2022’de “kayıt dışı” alım → 1.382 ton
Bu rakamlar, açıklanan verilerin altı katı.
Türkiye İkinci Büyük Alıcı
Dünya Altın Konseyi verilerine göre 2025’te en büyük alıcı Polonya olurken, Türkiye ikinci sıraya yerleşti. TCMB’nin rezerv yönetimindeki stratejik altın pozisyonu, küresel dalga içinde önemli bir yer tutuyor.
Neden Gizleniyor? ABD Etkisi
Birçok merkez bankası, altın işlemlerini açıklamak istemiyor. Bunun nedenleri arasında:
• Piyasada sert oynaklık yaratmamak
• ABD ile siyasi gerilim riskini azaltmak
• “Altın = ABD karşıtı hedge” algısını büyütmemek
MKS Pamp analisti Nicky Shiels:
“Birçok ülke altın alımlarını ABD ile ilişkileri germemek için duyurmuyor.”
Satıcılar da geçmiş kötü tecrübeler nedeniyle sessiz kalıyor. 1999’da İngiltere’nin erken duyurduğu altın satışları fiyatı çökertmiş ve ülke düşük fiyattan satış yapmak zorunda kalmıştı.
Çin’in Altın Stratejisi: SAFE + CIC + Ordu
Çin yalnızca SAFE üzerinden değil, devlet varlık fonu CIC ve ordunun finansal kanallarıyla da altın alımı yapıyor. Bu kurumların hiçbirinin düzenli veri açıklama zorunluluğu yok. Rezervlerin önemli bölümü Pekin ve Şanghay’da tutuluyor. Çin ayrıca gelişmekte olan ülkelere altınlarını kendi kasalarında saklama çağrısı yapıyor.
BSekonomi Yorumu:
1) Altında görülen rekor yükseliş tamamen “merkez bankası trade’i” olabilir.Gerçek alımlar bilinmediği için fiyat oynaklığı yüksek kalacak.
2) Çin’in yüklediği altın, dolarizasyonu azaltma stratejisinin bir parçası.Bu, uzun vadede altın fiyatı için yukarı yönlü yapısal bir destek.
3) Resmî ve gayriresmî alım arasındaki makas büyüdükçe, fiyat tahminleri anlamını yitiriyor. Altın artık “veriyle değerleyen” değil, “güvenle işlem gören” bir varlık.
4) Türkiye’nin güçlü alıcılar listesinde ikinci sırada olması, rezerv stratejisinin küresel trendle uyumlu olduğunu gösteriyor.Hazinenin altın piyasasına müdahalesinin sürmesi bekleniyor.
