“Yatırım için viski mi?! İçkiden yatırım aracı mı olur?” dediğinizi duyar gibiyim. Aslında viski bu konuda popüler olmadan önce şarap, çok uzun yıllardır zaten içki alanında bu görevi üstleniyordu.
Bölgesi, marka değeri, hasat edildiği yıl (vintage) ve nadirliği derken şarap, içkilerin yatırım aracı olmasında öncü olmuştur. Geçtiğimiz on yıl içinde ise zaten uzun zamandır popüler olan viski, sosyal medyanın da yarattığı çarpan etkisiyle çok hızlı ivmelenerek bu konuda başı çekmeye başladı.
Araba markaları, filmler ve dizilerle yapılan işbirlikleri, viskiyi bu alanda çok daha görünür kıldı. Benim serüvenimi başlatan sahne ise bu olmuştu, Suits dizisinin ikonik ve stil sahibi karakteri Harvey Specter, babasının mezarı başında Macallan 18 Sherry Oak içerken..
Macallan hayranı Harvey, birçok önemli toplantıda, gece kulübünde özel bir şey içmek istediğinde barmene “Macallan 25” siparişi verir, klasını belli etmeyi pek severdi.
Tabii ki birçok marka etkileşimi birbiri ardına geldi. Kingsman filmi ile The Glendronach Kingsman Edition, Bowmore ile Aston Martin, yine Macallan ile James Bond ve daha niceleri…
Peki nedir viskiyi bu denli değerli kılan?
Yazımızın konusu nedeniyle viskinin üretim prosesine çok fazla girmeyecek olsam da viskiyi viski yapan şey, damıtıldıktan sonra fıçıda olgunlaşma süresi.
İskoç viski anayasasını belirleyen Scotch Whisky Association’a göre bir içkinin viski olabilmesi için hacmen minimum %40 alkol oranına sahip olup en az 3 yıl belirli fıçılarda olgunlaşması gerekir. Aynı zamanda bir viskinin üzerinde yaş belirtiliyorsa o yaş, içindeki en genç fıçıyı ifade eder.
Dolayısıyla Harvey’nin içtiği Macallan 18 Sherry içinde en az 18 yıllık viski bulunurken daha yüksek yaştan fıçıları da barındırıyor olabilir. Tabii 30 yıl önce alınmış bir Red Label şu anda 42 yaşında olmuyor çünkü viski, şişede yıllanmıyor. Bunun yanında her eski viski de değerlenmiyor elbette; 1980’lerden kalma bir Clynelish 12 binlerce euro değerinde olurken, başka bir viski için maalesef hiçbir anlam ifade etmiyor.
Viskinin Fiyatını Etkileyen Faktörler
Viskinin fiyatını belirleyen faktörlerin arasında en başında gelen, tabii ki yaşı olmakta. Bununla beraber üretim adedi, yılı, viskiyi üreten firmanın şu anda açık ya da kapalı oluşu da bu konuda oldukça önemli.
İskoçya’da finansal olarak faaliyetini sürdürememiş ve kapanmak zorunda kalmış ancak efsane viskiler üretmiş birçok damıtım evi bulunuyor. Brora, Rosebank, Port Ellen bunların popüler örneklerinden olmakla birlikte bu gibi damıtım evleri, viskiye olan popülaritenin artmasıyla birlikte yeniden açılıyorlar. Tabii yeniden açılsalar bile faaliyete geçmeleri, yeni üretim yapmaları ve adına viski denebilecek bir şeylerin ortaya çıkması için minimum 3–5 yıl geçmesi gerekiyor.
Örnek olarak iyi kondüsyonda bir 1972 vintage Brora Rare Malts Selection, viski koleksiyonerleri için çok değerli bir ekspresyon. Viskilerin maddi değeri için referans alabileceğiniz bir site arıyorsanız Whiskybase, bu konuda size yardımcı olabilir.
Değerlemeyi Neler Etkiliyor?
Viskinin satış değerini ise birçok faktör etkiler. Mesela örnek olarak Islay Adası’nın efsane damıtım evlerinden Bowmore’un efsanelerinden Black Bowmore’a bakalım. İleride değerli olacağını düşündüğünüz bir şişeyi satın alırken dikkat etmeniz gereken en önemli şeyler, şişenin durumu (viskide eksilme olup olmaması, kapağın durumu), etiketin durumu (çizik, üzerinde yazı olması, solmuş olması vb), kutusunun olup olmaması, kutusunun olup kutusunun görünümü (ezik, çizik, yırtık olup olmaması) gibi durumlar, burada oldukça etkili.
Aşağıdaki gibi görünen bir Black Bowmore ile şişede eksilme yaşanmış, kutusu olmayan, etiketi çizik bir Black Bowmore arasında binlerce euro fark olabilir (Alıp da açıp arkadaşlarınızla denemek isterseniz o ayrı 😀 )
Hangi Viskiler Potansiyel Taşıyor?
Yazının başında bahsettiğim gibi sosyal medyanın da etkisi ile pazarlama, bu sektörü bambaşka bir noktaya taşıdı. Günümüzde birçok viski markası üretim kapasitesini artırdı, yeni damıtım evleri potaya girdi, her gün yeni bir haberle güne uyanıyoruz.
Değerini koruma potansiyeli olan viski adaylarına bakmak istediğimizde şu noktalara dikkat edebiliriz:
Şişenin üretim adedi
Unutmayalım ki koleksiyonun yapmak istediğimiz herhangi bir metanın değerini etkileyecek faktörlerin başında, o metanın nadirliği gelir. Birçok viskinin üretim adedi verisine ulaşabilir olmak, bu konuda içinizi rahatlatabilecek bir etkendir. Sadece tek seferlik bin şişe üretilmiş bir viski ile her yıl yüz bin adet devamlı üretilen bir viski arasındaki farkı tahmin etmek pek zor değil.
Koleksiyon değeri
Bazı markalar, viski şişelemelerini yaparken onları daha cazip kılmak amacıyla belirli koleksiyonlar haline getirir. Serinin hepsine birden sahip olmanın önem taşımasının yanında bir de serinin ilk halkası her zaman en popüler olanı oluyor. Son dönemde bunların en önemli örnekleri:
— The Macallan Edition Series
En başta 6 adetle sınırlı tutacağını açıkladığı Edition serisinin her birinin farklı özelliği bulunuyor. Mesela 2. yıl çıkarttığı Edition No 2‘de dünyanın en iyi restoranlarından sayılan El Celler de Can Roca’nın şefleri olan Roca Kardeşlerle işbirliği yapmışlardı. Serinin benim için en lezzetlisi de o idi 🙂
— The Archival Series — Folio
Bu işte usta olan The Macallan’ın piyasaya sürdüğü serilerden bir diğeri de Folio serisi. İsterseniz Folio’nun 1. şişelemesinin değerine şu linkten bir bakın 🙂 Bunun piyasaya ne fiyatla sürüldüğünü ise söylemeyeyim, canınız sıkılmasın 😀
Ancak bu Macallan’ın çıkarttığı her serinin böyle ilerleyeceği anlamına da gelmiyor tabii. Zira biraz onlar da suyunu çıkarttılar diyebilirim. Neredeyse her çıkarttıkları ekspresyon artık bir seri ve herkes bunların peşinde.
Bir serinin şişesini ben Macrocenter’da bulabiliyorsam onun fiyatının on katına çıkacağını beklemem pek doğru olmaz 🙂 Keyifli bir Macallan içmek istiyorsam The Macallan 12 ve 18 Sherry Oak (üstünde Sherry Oak yazmasına dikkat lütfen) beni her zaman rahatlıkla tatmin eder..
Japon Viskileri: Yatırım Potansiyeli
Japon viskileri de özellikle 2003 yapımı Lost In Translation filmi ve bu sahneyle birlikte epey popüler olmuştu. “For Relaxing Times, make it Suntory time” diyen Bill Murray’i dinleyip o tarihte köşeye biraz Yamazaki 18, Hibiki 17–21 atsaydınız, acaba şu an ne olurdu?
Uzakdoğu’nun mistik ve eksantrik havası, Japon ustalığına duyulan hayranlık ve ürettikleri belirli başarılı ekspresyonlar, Japon viskilerinin de bu alanda yerini sağlamlaştırmıştır. Günümüzde Yamazaki, Hakushu, Hibiki, Nikka, Chichibu ve artık kapalı olan Karuizawa gibi damıtım evlerinin belirli ekspresyonları, inanılmaz fiyatlara alıcı buluyor.
Benim en çok sevdiğim ve beni etkileyen Japon viskisi ise yurtdışında bir etkinlikte katıldığım bir masterclass’ta içtiğim ilk üretilen Suntory Pure Malt 25 idi. Tabii bu etkiyi yapan viski miydi ya da Suntory baş harmancısı Shinji Fukuyo ile aynı masada oturup ondan hikayesini dinleyerek tercübe etmek miydi onu bilmiyorum 🙂
Amerika’da durum ne?
Japonya’ya gidip Amerika’yı atlamak tabii ki doğru olmaz. Pek tabii Amerika’da da koleksiyon değeri taşıyan ve fiyatları katlanmış birçok viski bulunuyor. Pappy Van Winkle’s Family Reserve, BTAC olarak kısaltılan Buffalo Trace Antique Collection, Old Rip Van Winkle gibi viskiler de mevcut.
Fiyatların geldiği en uç noktayı görmek için, sizi şu yazıya alalım: 10 of the most expensive whiskies in the world
Viskide Fiyat Grafiği Örnekleri
Yıllar geçtikçe fiyatların arttığı bir gerçek ancak hep böyle gidebilir mi, tahmin etmek güç.
Örnek olarak popüler bir viskinin fiyat grafiğini ele alalım. Trend güçlü gibi görünse de fiyatlar bir tepe mi yaptı, burası zirve miydi, bunu zaman gösterecek. Pandemiyle başlayan bol para dönemi, yatırım araçlarının hepsini etkiledi tabii ki. Parasal sıkılaşmadan viski de biraz etkilenmiş olabilir mi? Yükselişler satış fırsatı mı? Yoksa girmek isteyenler için alım fırsatı mı? 🙂
Aşağıdaki de zamanında takip edip, takip ederken de bir dostuma “bak düşeni kırmış, bu yükselebilir” diye espri olarak yolladığım bir grafik 🙂
Meraklı Dostlara İpuçları
Sevgili Artunç Kocabalkan’ın finansal okur yazarlık ve yatırım adına büyük bir hizmet olan Youtube kanalındaki bilgilendirici yayınlarında borsa üstatlarına bireysel yatırımcılar için “Güzel konuştun da 2 hisse söyle de yolumuzu bulalım” dediğini duyar gibiyim.
Bu konuda merak eden dostlar için birkaç öneride bulunabilirim tabii ki. Bu arada beni takip etmek isteyen meraklı dostları buraya da bekliyorum: https://www.instagram.com/whiskeyinthejar___/
1- The Macallan Newsletter’a abone olabilir, yılın belirli zamanlarında çekiliş usülü ile çıkış fiyatından alma şansı sunduğu ekspresyonlara erişme şansı bulabilirsiniz.
2- The Whisky Exchange, Master of Malt gibi dev online satış platformlarına girip abone olarak yeni çıkan viskilerden haberdar olmaya çalışabilirsiniz. Bunu halka arza katılmak olarak da düşünebilirsiniz.
3- Yukarıda bahsettiğim Whiskybase sitesini etkin kullanıp hem oradaki satış sitesinden hem de kullanıcılardan doğrudan şişe edinebilirsiniz.
4- Scotch Whisky Auctions, Whiskyhammer gibi açık arttırma sitelerine üye olup takip edebilirsiniz. (kargo vs ve şartlarını çok dikkatli okuyun, Brexit sonrası Avrupa gönderimi pek mümkün değil) EU için https://www.whiskyauction.com/ takip edilebilir.
5- WhiskyShow London, WhiskyShow Old&Rare gibi yurtdışında düzenlenen etkinliklere katılıp deneyim kazanabilirsiniz.
Özetle;
Bu konuda aklıma gelen ve yazılabilecek çok şey var ama bu yazıyı kendim deneyip efsaneleştirdiğim bazı viskileri kendi kadrajımdan fotoğraflar ile sıralayarak noktalayayım.
Öncelikle tabii ki kararında içilmediği taktirde viski sağlığa zararlıdır 🙂
- Lagavulin 21–1985
- Laphroaig Masterpieces 20 Years Old PX Sherry
- Bowmore Bicentennary 1964–1979
- Springbank Adelphi 1964
- The Macallan Gran Reserva 1979 18 years old
- Yamazaki 18 Mizunara — 2017
- Compass Box The General
