Türkiye, 2025 yılı için asgari ücreti %30 oranında artırarak yatırımcılara popülist politikalardan uzaklaşıldığına ve yüksek enflasyon oranlarını dizginleme taahhüdüne yönelik somut bir adım sundu.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, aylık asgari ücretin 2025 yılı için 17.002 liradan 22.104 liraya (627 dolar) yükseltildiğini duyurdu. Bu artış, piyasa beklentileri doğrultusunda gerçekleşti. Türkiye’de iş gücünün üçte birinden fazlası asgari ücretle çalışırken, bu rakam aynı zamanda diğer maaşlar için de bir ölçüt teşkil ediyor.
Yatırımcılar, %30’un üzerindeki bir artışın Merkez Bankası’nın enflasyon projeksiyonlarını zora sokabileceği ve Şubat 2023’ten bu yana ilk faiz indiriminin zamanlamasını karmaşık hale getirebileceği konusunda uyarıda bulunmuştu. Asgari ücret, Türk ekonomik politikasının temel belirleyicilerinden biri olarak görülüyor.
Koç Üniversitesi’nden Prof. Dr. Selva Demiralp, “Ücretin 2025 yılına ilişkin beklenen enflasyona göre ayarlanmış olması, Merkez Bankası’nın işini kolaylaştıracak. Faiz indirimi olasılığı şimdi daha da yüksek” ifadelerini kullandı.
Faiz İndirim Beklentileri Artıyor. Perşembe Günü 250 Baz Puan İndirim Gelecek Mi?
Faiz Kararı Bekleniyor
Politika yapıcılar, fiyat artışlarının yıl sonu itibarıyla mevcut %47,1 seviyesinden %21’e yavaşlamasını bekliyor. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, perşembe günü faiz kararını açıklayacak. Bloomberg tarafından yapılan bir ankete göre, ekonomistlerin çoğu, mevcut %50 faiz oranında bir indirim bekliyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, son kararı veren kişi olarak, geçmişte maaşları önemli ölçüde artırarak onlarca yılın en kötü hayat pahalılığı krizlerinden biriyle mücadele eden seçmenlere destek sağlamıştı. Ancak bu durum, yurt içi talebi artırarak Merkez Bankası’nın fiyat kontrolünü zorlaştırmıştı.
Mayıs 2023’te yeniden seçilmesinin ardından Erdoğan, ultra düşük faiz oranları gibi alışılmışın dışındaki politikaların yarattığı zararları tersine çevirmek için piyasa dostu bir ekip kurdu. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’dan oluşan ekip, faiz oranlarını hızla %50’ye yükseltti ve yabancı yatırımcılardan övgü topladı.
Enflasyon Etkileri
Asgari ücret artışının enflasyon hedefleri üzerindeki etkisi, özellikle Merkez Bankası’nın 2025 için belirlediği %21’lik orta nokta ve %26’lık üst bant hedefleri çerçevesinde değerlendirildiğinde kritik bir öneme sahip. Asgari ücret, çalışan kesimin büyük bir bölümünü doğrudan etkilerken, aynı zamanda tüketim ve maliyet yönlü enflasyon dinamiklerinde belirleyici bir unsur olarak öne çıkıyor.
Tüketim Talebine Etkisi
Asgari ücretin %30 oranında artırılması, hanehalkı gelirinde kayda değer bir artış anlamına geliyor. Bu durum, özellikle düşük gelir gruplarında tüketim talebini artırabilir. Artan tüketim talebi, enflasyon üzerindeki baskıyı artırarak %26’lık üst bant hedefinin aşılma riskini doğurabilir.
Maliyet Yönlü Baskılar
Öte yandan, asgari ücret artışı işletme maliyetlerini de yükseltecektir. Özellikle hizmet sektörü gibi emek yoğun sektörlerde maliyetlerin fiyatlara yansıtılması, çekirdek enflasyonu yukarı yönlü baskılayabilir. Bu durum, %21’lik orta nokta hedefinin tutturulmasını zorlaştırabilir.
Faiz İndirimi Zamanlamasına Etkisi
Asgari ücretin enflasyon hedeflerine uygun bir oranda artırılması, Merkez Bankası’nın faiz indirimine daha rahat bir zemin hazırlayabilir. Ancak artış sonrası talep ve maliyet baskılarının nasıl şekilleneceği, faiz indiriminin hızını ve zamanlamasını doğrudan etkileyecektir.
ABD’nin Büyük Bankalarından Fed’e Dava: Stres Testi Süreci Tartışma Yarattı
ABD’nin önde gelen bankaları ve ticaret kuruluşları, yıllık stres testleriyle ilgili süreçlerin adil ve şeffaf olmadığını savunarak ABD Merkez Bankası’na (Fed) dava açtı. Davacılar arasında Banka Politika Enstitüsü, Ohio Ticaret Odası, Ohio Bankacılar Birliği, Amerikan Bankacılar Birliği ve ABD Ticaret Odası gibi kuruluşlar yer alıyor.
Adalet ve Şeffaflık Talebi
Ohio Bölge Mahkemesi’ne sunulan dava dilekçesinde, stres testlerinin ve sermaye gerekliliklerinin Amerikan finans sisteminin istikrarı için kritik önemde olduğu belirtilirken, sürecin mevcut haliyle Kongre’nin öngördüğü adil, şeffaf ve mantıklı kuralları karşılamadığı iddia edildi. Davacılar, testlerin metodolojisinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini savunuyor.
Fed’in Açıklaması
Fed, gelişen yasal çerçeve ve idari hukuk alanındaki değişiklikler doğrultusunda stres testlerinin şeffaflığını artırmak ve sermaye gerekliliklerindeki oynaklığı azaltmak amacıyla kamuoyu görüşü talep edeceğini duyurdu.
Fed’in yıllık stres testleri, varsayımsal resesyon senaryolarında büyük bankaların kayıplarını, gelirlerini ve sermaye seviyelerini tahmin ederek dayanıklılıklarını ölçmeyi hedefliyor. Ancak davacılar, bu sürecin öngörülemez ve tutarsız olduğunu, sonuçların bankacılık sektörü üzerinde gereksiz baskı oluşturduğunu savunuyor.
Yıllık Stres Testleri ve Sermaye Gereklilikleri
Stres testleri, 2008 finansal krizinin ardından bankacılık sisteminin güvenliğini artırmak amacıyla uygulanmaya başlanmıştı. Ancak, davacılar, bu testlerin yapısının giderek daha karmaşık ve keyfi hale geldiğini öne sürüyor.
Uzmanlar, bu davanın yalnızca bankacılık sektörü için değil, aynı zamanda finansal regülasyonların geleceği açısından da önemli bir dönüm noktası olabileceğine dikkat çekiyor. Fed’in yaklaşan kamuoyu değerlendirme süreci, bu alandaki tansiyonu düşürmekte kritik rol oynayabilir.
Noel Öncesi Piyasalar Pozitif Seyirle Tamamlandı
Noel tatili öncesindeki son işlem gününde, küresel piyasalar ağırlıklı olarak pozitif bir seyir izledi. ABD borsaları, güçlü bir kapanış yaparken, Avrupa ve Asya piyasalarında karışık bir tablo görüldü.
ABD Borsaları Güçlü Yükseldi
ABD’de, kısa işlem gününde üç büyük endeks de yükselişle günü tamamladı. Teknoloji hisselerinin öncülüğünde Nasdaq Composite %1,35 artışla en güçlü performansı gösterdi. S&P 500 %1,10 yükselirken, Dow Jones Industrial Average %0,91 artış kaydetti.
Avrupa Piyasalarında Karışık Görünüm
Avrupa’da da tatil öncesi sınırlı hareketlilik yaşandı. Londra merkezli FTSE 100 %0,42, Paris’teki CAC 40 ise %0,14 değer kazandı. Ancak Frankfurt’ta DAX endeksi %0,18 oranında gerileyerek farklı bir performans sergiledi.
Asya Piyasalarında Farklılaşan Performanslar
Asya piyasalarında da bölgesel farklılıklar dikkat çekti. Japonya’nın Nikkei 225 endeksi %0,32 düşerken, Hong Kong’un Hang Seng endeksi %1,08 ve Çin’in CSI 300 endeksi %1,27 oranında değer kazandı.
Noel tatili sebebiyle işlem hacimlerinin sınırlı olduğu küresel piyasalar, 2024 yıl sonu yaklaşırken volatilitenin azaldığı bir seyir izledi.
