• Türkiye’nin en büyük rafinerileri Rusya dışı petrol alımlarını hızla artırıyor, bu değişim Batı’nın son yaptırımlarının etkisini yansıtıyor.
• SOCAR’ın STAR rafinerisi, Aralık teslimli Irak ve Kazakistan menşeli dört yeni kargo alımıyla Rus petrolüne bağımlılığını azaltıyor.
• TÜPRAŞ, Avrupa’ya ihracatı sürdürebilmek için iki büyük rafinerisinden birinde Rus petrolünü tamamen bırakmayı değerlendiriyor.
Batı’nın Rus enerji ihracatına yönelik son yaptırımları, Türkiye’nin petrol tedarik zincirinde sessiz ama belirgin bir değişime yol açtı. Reuters’ın ulaştığı kaynaklara göre, Türkiye’nin en büyük rafinerileri SOCAR ve TÜPRAŞ, Rusya dışı kaynaklardan alımları artırma kararı aldı.
Türkiye, bugüne dek Çin ve Hindistan’la birlikte Rus ham petrolünün en büyük üç müşterisinden biri konumundaydı. Ancak Washington, Brüksel ve Londra’nın son dönemde finansal baskıyı artırmasıyla Türk rafinerileri “yaptırım dostu” ham petrol kaynaklarına yöneliyor.
SOCAR STAR: Rusya’dan Irak ve Kazakistan’a dönüş
Azeri enerji devi SOCAR’a bağlı STAR Rafinerisi, Aralık ayında teslim edilmek üzere Irak, Kazakistan ve diğer üreticilerden dört yeni kargo satın aldı. Bu, STAR’ın 2025’e girerken Rus Ural petrolünden ilk ciddi çıkış hamlesi anlamına geliyor.
Reuters hesaplamalarına göre bu sevkiyatlar, günlük 77 ila 129 bin varil arasında bir üretim hacmine denk geliyor. STAR rafinerisinin Eylül–Ekim döneminde işlediği 210 bin varilin neredeyse tamamı Rus menşeliydi. Dolayısıyla bu değişim, arz kaynağında yapısal bir dönüşümün başladığını gösteriyor.
Kazakistan menşeli KEBCO tipi petrol, kimyasal olarak Ural ile neredeyse eşdeğer olmasına rağmen yaptırım riski taşımadığı için Batı’ya ihracatta “temiz alternatif” olarak öne çıkıyor.
TÜPRAŞ: Avrupa’ya uyum için “ikili strateji”
Kaynaklara göre TÜPRAŞ, Avrupa Birliği’nin yeni yaptırımlarına takılmamak adına iki büyük rafinerisinden birinde Rus petrolünü tamamen devre dışı bırakmayı planlıyor.
- Diğer rafinerisinde ise karışım oranını azaltarak üretimi sürdürmesi bekleniyor.
- Şirket ayrıca, bu yıl ilk kez Brezilya ve Angola menşeli ham petrol kargoları satın alarak tedarik ağını çeşitlendirdi.
Bu, Türkiye’nin küresel enerji arz zincirinde yeni bir denge noktası arayışına girdiğini gösteriyor.
Veriler: Rus payı geriliyor, Irak yükseliyor
Kpler verilerine göre Türkiye, Kasım ayında günlük 141 bin varil Irak petrolü ithal edecek. Bu, ekimdeki 99 bin varilden ve yıl ortalaması olan 80 bin varilden belirgin şekilde yüksek.
Ocak–Ekim döneminde ise toplam ham petrol ithalatı ortalama 669 bin varil/gün, bunun %47’si Rusya menşeli.
Geçen yıl aynı dönemde bu oran %57 seviyesindeydi.
Yani Türkiye, bir yılda Rusya’ya olan bağımlılığını 10 puan azaltmış durumda.
