Küçük İşletmeye Nefes Yetmedi: Şartlar Değişti, Şaşkınlık Büyük
TOBB’un öncülüğünde 8 Temmuz’da başlatılan ve ilk gününden itibaren büyük ilgi gören Nefes Kredisi, sahada uygulanmaya başlayınca çok sayıda işletme “şartların değiştiğini” fark etti. Başlangıçta “ilk 6 ay geri ödemesiz” olarak duyurulan paketin, banka uygulamalarında “ilk 6 ay sadece anapara ödemesiz” formatına dönüştüğü görüldü. Bu da ilk 6 ayda faiz ödemesi zorunluluğunu beraberinde getirdi.
Dahası, bankalar birçok işletmeden kredi tutarını ilk hafta boyunca vadesiz mevduat hesabında tutma şartı istedi. Böylece, nakit sıkışıklığını çözmek için başvurulan krediler, firmaların finansal esnekliğini ilk günden kısıtladı.
Kredi Var Ama Erişim Yok: Şubelerde Limitler İlk Günden Tükendi
Kamu bankaları başta olmak üzere toplam yedi banka (Ziraat, Vakıfbank, Halkbank, Ziraat Katılım, Yapı Kredi, Akbank, Denizbank) üzerinden yürütülen 25 milyar TL’lik paket, duyurulduğu ilk gün birçok şubede limitlerin tükendiği gerekçesiyle durduruldu. Krediye ulaşamayan firmalar yoğun tepki gösterdi. TOBB, gelen talep üzerine limit artırımı için ilgili makamlara başvurdu.
Değişen Şartlar Neler?
| Başlangıçta Duyurulan Koşul | Fiiliyatta Uygulanan Şart |
|---|---|
| İlk 6 ay anapara + faiz ödemesiz | İlk 6 ay anapara ödemesiz, faiz ödemeli |
| Anında kredi tahsisi | 1 hafta vadesiz mevduat koşulu getirildi |
| 36 ay vade ve %37–%38 faizle uygun maliyetli | Faiz oranı sabit kaldı ancak likidite riski oluştu |
Tepkiler Yükseliyor: “Nefes Beklenirken Boğulduk”
İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel, uygulamadaki farklara dikkat çekerek şunları söyledi:
“Her ne kadar ilk 6 ay geri ödemesiz denilse bile ilk 6 ay faiz ödemesi istenmesi işletmelere sürpriz oldu. Zaten sınırlı olan limitler, bankaların bu tip zorunluluklarıyla daha da etkisiz hale geldi. Tabana yayılamadı.”
Önel ayrıca krediye ulaşabilenlerin bile vadesiz mevduat zorunluluğu ile karşılaştığını, bu durumun işletmeleri krediyle likidite bulmak yerine kısa vadeli bloke paraya mahkûm ettiğini vurguladı.
KGF’den Açıklama: 24 Milyar TL Tahsis Edildi
KGF Yönetim Kurulu Başkanı Erdoğan Özegen’in açıklamasına göre, bugüne kadar 19 bin işletmeye toplam 24 milyar TL kredi tahsis edildi. Ancak bu rakam, başvuruda bulunan on binlerce işletmenin sadece küçük bir kısmına karşılık geliyor.
Bsekonomi Notu
“Nefes Kredisi”nin ilk vaatleriyle uygulama sahasındaki gerçekler arasındaki uyumsuzluk, Türkiye’de uzun süredir gözlenen “duyurulan politika ile uygulanan politika farkı”nın yeni bir örneği oldu.
Reel sektörde finansmana erişim, sadece krediye onay almakla değil, kredinin koşullarının öngörülebilir, şeffaf ve taahhüde uygun olmasıyla mümkündür. İlk 6 ayda faiz ödeme zorunluluğu ve vadesiz bloke uygulaması, KOBİ’lerin dönen sermaye krizine çözüm değil, yeni bir likidite tuzağı getirmiştir.
Bu tablo, özellikle sıkı para politikasının sürdüğü ve kredi hacminin daraldığı bir dönemde, kredi politikalarında güven ve istikrar ilkesinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha göstermiştir.
Sonuç
“Nefes” adıyla sunulan kredi programı, uygulama sahasında hem erişim hem güven açısından ciddi sıkıntılar yaratmıştır. Finansmana erişim krizinin çözümü, kredi paketlerinin görünürlüğünde değil; uygulamadaki şeffaflık, eşitlik ve istikrarında yatmaktadır.
