Bolu’da dün yaşanan yangında 76 kişi hayatını kaybederken, yakın zamanda yaşanan deprem faciasında elli binden fazla can yitirildi. Bu trajedilerin arkasında; taşeronculuk sistemi, rant odaklı yaklaşımlar ve kar hırsıyla yapılan ihmaller yatıyor. İnsan hayatının değersizleştirildiği bu düzende, denetimsizlik, yetersiz önlemler ve rüşvet mekanizmaları, felaketlerin boyutunu büyütüyor. Devletin ve özel sektörün ortaklaşa göz yumduğu bu yapısal sorunlar, can kayıplarına neden olmakla beraber, toplumun güvenini de derinden sarsıyor.
“1900-2022 yılları arasında Türkiye’de 205 doğal afet yaşanmış ve bu olaylar sonucunda toplamda 97.086 kişi hayatını kaybetmiştir. Depremler, Türkiye’de en fazla ölüm ve hasara neden olan afet türüdür. Aynı dönemde 110 depremde 94.013 kişi hayatını kaybetmiştir. Yıllık ortalama deprem kaynaklı ölüm sayısı yaklaşık 770 olarak hesaplanmıştır. Dünya Risk Raporu’na göre Türkiye, “çok yüksek riskli” ülkeler kategorisinde yer almaktadır. Bu durum, afetlerle baş etme kapasitesindeki yetersizlikle ilişkilendirilmiştir.“
Kaynak: Türkiye’deki doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve etkilerine yönelik kapsamlı bir değerlendirme için bkz. Şahan, C. (2024). Türkiye özelinde doğa kaynaklı afetlere yönelik bir araştırma. ODÜ SOBİAD, 14(2), 414-428.”
Ekonomi ve Siyasetin Kesişim Noktası
Financial Times’ın değerlendirmesine göre, Türkiye’nin ekonomi politikaları ve siyasi dinamikleri birbirine sıkı sıkıya bağlı bir yapı oluşturuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2025 yılını “Aile Yılı” olarak ilan etmesi, ülkenin nüfus politikalarını güçlendirme çabalarının bir parçası olarak öne çıkıyor. Erdoğan, Türkiye’nin düşen doğurganlık oranını ulusal gücün zayıflaması açısından bir tehdit olarak değerlendiriyor ve bu konuda ekonomik, kültürel ve dini unsurları politikalarına entegre ediyor.
Türkiye’nin ekonomi politikalarının etkileri, bu grafikte görüldüğü üzere, yüksek enflasyon ve büyüme oranı arasındaki ilişkiyle somut bir şekilde ortaya çıkıyor. Özellikle 2022 yılında enflasyonun zirve yaptığı dönem, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın düşük faiz politikasını sürdürdüğü ve bunun ekonomik istikrar üzerindeki etkilerinin yoğun şekilde hissedildiği bir dönem olarak dikkat çekiyor. Bu durum, nüfus ve sosyal politikalarla ekonomi arasındaki sıkı bağlantıyı daha da anlamlı kılıyor.
Aynı zamanda, Erdoğan’ın ekonomi ve sosyal politikalarının Kürt meselesi, demokrasi, dış politika ve Avrupa ile ilişkiler gibi konularla nasıl kesiştiği ele alınıyor. Financial Times, bu politikaların Türkiye’nin iç ve dış dinamikleri üzerindeki geniş çaplı etkilerini analiz ediyor ve ülkenin uluslararası konumunun bu bağlamda nasıl yeniden şekillendiğini değerlendiriyor.
Davos’un Gündemi Trump 2.0
Trump’ın gümrük politikaları birçok uzman tarafından eleştiriliyor. Ekonomistler, bu stratejinin ABD ekonomisine zarar verebileceği ve üretimde bir canlanma sağlamaktan ziyade küresel ekonomiyi zayıflatabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Bu tür politikaların Amerikan sanayisi ve tüketicileri üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği belirtiliyor. Ayrıca yüksek geçiş ücretlerinin enflasyonu tırmandırma olasılığı da bir başka risk olarak karşımıza çıkıyor.
Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, Avrupa’nın bu tür risklere karşı “hazırlıklı” olması gerektiğini vurguladı. Trump, daha önce Avrupa Birliği’nin ABD’ye karşı “çok kötü” davrandığını belirterek tarifelerin gündeme gelebileceğini ima etmişti. Lagarde, Trump’ın ilk gününden itibaren kapsamlı tarifeler uygulamamış olmasını ise “çok akıllıca bir yaklaşım” olarak değerlendirdi.
Avrupa Komisyonu’nun ekonomi komiseri Valdis Dombrovskis de benzer bir uyarıda bulundu. Dombrovskis, Avrupa’nın ekonomik çıkarlarını savunmak gerektiğinde “orantılı bir şekilde” karşılık vereceğini ifade etti. Bu açıklamalar, Avrupa’nın Trump yönetiminin belirsiz ticaret politikalarına karşı temkinli bir duruş sergilediğini gösteriyor.
Trump, Yeşil Altyapı Fonlarını Durdurdu
Donald Trump’ın göreve başlamasıyla, ABD’nin yeşil altyapı projelerine yönelik 300 milyar dolardan fazla federal fon askıya alındı. Biden döneminde altyapı yasası kapsamında tahsis edilen bu fonlar, enerji projeleri ve temiz enerji geçişi için kritik öneme sahipti. Trump, başkanlık kararnamesiyle bu fonların dağıtımını durdurdu ve fosil yakıt üretimini artırmayı hedefleyen bir politikaya yöneldi.
Bu karar, özellikle Michigan merkezli DTE Energy ve Oregon merkezli PacifiCorp gibi şirketlerin milyarlarca dolarlık kredi taleplerini tehlikeye attı.
The world in brief- The Economist
-OpenAI, SoftBank ve Oracle, Amerikan yapay zeka altyapısını finanse etmek için Stargate adlı dev bir ortak girişim kuracak. Donald Trump ile birlikte yapılan duyuruda, yapay zeka devleri dört yıl içinde 500 milyar dolara kadar harcama yapabileceklerini belirtti. Stargate, başlangıçta Teksas’ta veri merkezleri inşa edecek ve diğer eyaletlerde de daha fazla merkez planlanıyor. Başkan, projenin “neredeyse anında 100.000’den fazla Amerikan işi yaratacağını” iddia etti.
-İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkesinin Batı Şeria’daki Filistin kenti Cenin’de “terörizmi ortadan kaldırmak” amacıyla “büyük ölçekli ve önemli bir askeri operasyon” başlattığını açıkladı. Bu hamle, Gazze’de ateşkesten sadece iki gün sonra geldi. Filistin sağlık bakanlığına göre, en az on kişi hayatını kaybetti ve onlarca kişi yaralandı. Pazartesi günü Donald Trump, Biden yönetiminin Batı Şeria’daki İsrailli yerleşimciler üzerindeki yaptırımlarını tersine çevirdi.
Sadece Borsa
BIST100 endeksi 10,016 seviyesinde %0.17 artışta ve BIST30 endeksi 11,097 seviyesinde %0.33 artış gösteriyor.
Sadece Kripto
Kripto piyasasında Bitcoin %1.26’lık bir düşüşle 104,810 dolar seviyesinde seyrederken, Ethereum da %0.59 oranında değer kaybederek 3,308 dolar bandında işlem görüyor.
Sadece Emtia
Brent Petrol, 79,64 dolar seviyesinde işlem görüyor ve %0,18’lik bir artış kaydetmiş durumda.
Ons altın ise, 2768,68 dolar seviyesinde ve %0,46’lık bir artış gösteriyor.
