Dünyada ABD enflasyon oranlarındaki düşüş beklentisiyle kendini gösteren FED’in mart ayı ile hızlı faiz indirimlerine başlayacağı umutları giderek törpülenip, yerini kötümserliğe bırakıyor.
ABD faizleri ile paralel, piyasalardaki korkunun derecesini ölçen VIX endeksi, yukarıya gidiyor. Çin’in Tayvan gerginliği, Rusya’nın süregelen Ukrayna ile savaşı ve Yemen’deki Husilerin eylemleri dolayısıyla yüzde 60’lara ulaşan navlun maliyetleri, enflasyonun beklendiği zamanda düşmeyeceğine ilişkin endişelerin bazı kaynakları.
Son olarak ABD, Husileri terör listesine aldı. Ardından İngiltere ile Yemen’in 5 kentini uçak ve deniz füzeleriyle vurduğunu açıkladı.
İran’ın, militan grubu Ceyş el Adl’ın üslerini hedef alması ve 2 çocuğun hayatını kaybetmesinin ardından Pakistan’dan misilleme saldırısı geldi. İran’ın Sistan-Belucistan bölgesindeki “terör hedeflerine” düzenlenen saldırıda, 3 kadın ve 4 çocuk hayatını kaybetti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın enflasyonla mücadelede halktan yardım istediği ülkemizde ise Para Piyasası Kurulunun (PPK) sıkılaştırmaya gidip gitmeyeceği tartışılıyor. Asgari ücretteki artışın ardında, ücretler ile mal ve hizmet bedelleri de domino taşı etkisiyle artmaya başladı.
Türkiye ve dünyada enflasyon düşecek mi, ne zaman, nasıl düşecek, hep soru işareti.
Goldman Sachs, Türkiye için umutlu
Financial Times Türkiye muhabiri Adam Samson ise Goldman Sachs kaynaklarına dayandırdığı bir paylaşımda bulundu. Buna göre Goldman Sachs analistleri, Türkiye’nin yılı, yüzde 42,6 beklentilerinden çok daha düşük, yüzde 30 enflasyonla kapatacağını öngörüyor.
Emekli primi mi ödüyoruz, devlete borç mu veriyoruz?
Son zamlarla beraber emekli maaşlarının ek ödemelerle 10 bin liraya çıkarılması, beraberinde emeklilik sisteminin geleceğiyle ilgili endişeleri de beraberinde getirdi.
Refah payıyla birlikte yüzde 42,6’ya ulaşan zam oranı, emeklilerin kök aylıklarına yapılacak. Bu artışa rağmen kök aylığı 7 bin 500 liraya ulaşabilenler de dahil ek ödemelerle en düşük maaş, 10 bin liraya geldi. Böylece daha yüksek ve uzun süre prim ödeyenler de en alttaki maaş skalasına yaklaşmış oldu.
Bu durumu, ortalama maaşların giderek asgari ücrete yaklaşmasına benzetebiliriz. Maaşlar, asgari ücrete yaklaşıyor, asgari ücret zamdan kısa süre sonra açlık sınırı altında kalıyor, emekli maaşları da asgari ücretin altında seyrediyor.
Tüm bunların yanında, son belirlenen asgari ücret üzerinden bin 800 lirası işçi maaşından olmak üzere işveren katkısıyla aylık 4 bin lira, emeklilik için ayrılıyor. Genel sağlık sigortası için ise bin lirası işçi, bin 500 lirası işveren payı olmak üzere toplam 2 bin 500 lira ödeniyor. İşsizlik sigorta primi ise 200 lirası işverenden olmak üzere, asgari ücretli bir işçi için 600 lira yatırılıyor.
Kabaca şöyle bir hesaplama yapalım, eğer asgari ücretliden emeklilik için devlete her ay verilen 4 bin liralık pay, devletin gözetiminde biriktirilmesiydi de işçinin bireysel emeklilik sistemindeki gibi istediği fonlarda değerlendirilseydi, 20 yıllık prim ödeme süresinin sonunda ne olabilirdi?
Her ay 4 bin liralık yatırım sonucu aylık yüzde 3 getiri elde eden birinin 20 yıl sonunda birikimi, 1 milyon 372 bin 947 liraya ulaşıyor. Bunun sonucunda şu an en düşük maaş tutarında aylık 10 bin lira çekmeye başlasa ve bu tutar da her ay yine birikimi gibi yüzde 3 artsa bu birikimin sıfırlanması 36 yılı buluyor.
Enflasyon ve getiri oranlarını sabit tutup basitçe hesapladığımızda, durum bu. Ki ilerideki artışlarda, kök maaşın üzerine katkı payı verilip verilmeyeceği de belli değil.
Tabii biz 20 yıllık çalışma süresi üzerinden hesapladık. Şu anki emeklilik yaşına göre işçinin çok daha uzun prim ödemesi ihtimali, hayli yüksek.
Emeklilik sisteminin bu şekilde sürdürülemeyeceği açık. Çalışanların maaşlarından emeklilikleri için kesilen birikimler değerlendirileceği yerde, emekli maaşlarının ödenmesi için bir nevi çalışandan borç alınıyor ve bu alınan borç da yetmediği için sosyal güvenlik açığı giderek büyüyor. Toplanan işsizlik sigortası primlerinin ne kadarının işsiz kalanlar için kullanıldığı, işsizlik maaşının işsiz kalanların mevcut hayat şartlarını sürdürmesi amacını ne kadar karşıladığı da ortada.
Metal sektöründe mutlu son
Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) 2023-2025 dönemi Grup TİS süreci, anlaşmayla sonuçlandı.
Buna göre ücret zammı, birinci 6 aylık dönem için çıplak saat ücretlerinde ortalama yüzde 98 artış olarak kabul edildi. 1 Mart’tan sonra (sözleşmenin ikinci 6 aylık dönemi için) yüzde 30 zam yapılacak. Ancak 6 aylık enflasyon yüzde 30’u geçerse çıkan enflasyon oranı uygulanacak.
Üçüncü 6 aylık döneminde, enflasyona 3 puan refah payı eklenerek, dördüncü 6 aylık dönemde ise enflasyon oranında zam yapılacak.
Taraflardan Türk Metal Sendikası ile Birleşik Metal-İş Sendikası, bir süredir anlaşma sağlanamayan görüşmeler sonucu grev kararı almıştı. Birleşik Metal-İş Sendikası üyeleri, cuma günü greve çıkacaktı.
Moody’s’ten bankaların not görünümlerine pozitif revizyon
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Türkiye’nin kredi notu görünümünü “pozitif”e yükseltmesinin ardından, buna bağlı olarak 17 bankanın da görünümünü aynı yönde revize etti.
Moody’s’in açıklamasına göre, Akbank, Alternatifbank, Denizbank, Türk Eximbank, HSBC Bank, TEB, Garanti Bankası, Yapı Kredi Bankası ve QNB Finansbank’ın uzun vadeli yabancı para karşı taraf risk derecelendirme notlarını yükseltildi. Moody’s, ayrıca Alternatifbank, Denizbank, HSBC Bank, QNB Bank ve TEB’in uzun vadeli yabancı para mevduat notlarını da artırdı.
Akbank, Alternatifbank, Denizbank, Türk Eximbank, HSBC Bank, Nurlo Yatırım Bankası, Odea Bank, QNB Finansbank, Şekerbank, Ziraat Bankası, TEB, Garanti Bankası, Halkbank, İş Bankası, TSKB, Vakıfbank ve Yapı Kredi’nin not görünümleri “durağan”dan “pozitif”e çevrildi.
BİST 100
BİST 100 endeksi, hafta başından bu yana 7.995-8.060 bandında geziyor. Son olarak dün, bir önceki güne göre yüzde 0,10 puanlık düşüşle günü 8.024,37 puanda kapattı.
Ekonomi ve Şirketlerden Kısa Kısa
Amerikan ekonomisindeki mevcut duruma ilişkin değerlendirmelerin yer aldığı “Bej Kitap” raporunun Ocak sayısı yayımladı. FED, kasım ayından bu yana çoğu bölgede ekonomik faaliyetlerde çok az değişiklik olduğunu veya hiç değişiklik olmadığını bildirdi. Raporda, güçlü tüketici harcamalarının son haftalarda ABD ekonomisini desteklediği belirtildi.
Merkez Bankası (TCMB), konut fiyat endeksinin Kasım 2023’te aylık bazda yüzde 1,9; yıllık bazda ise yüzde 82,8 arttığını duyurdu. Kasım ayında Türkiye genelinde konut metrekare birim fiyatı 30 bin 318 liraya çıkarken, ortalama 70 metrekare bir konutun fiyatı ise 2 milyon 122 bin liraya yükseldi.
ABD’de perakende satışlar, 2023 Aralık’ta aylık bazda yüzde 0,6, yılık bazda ise %5,6 artışla 709,9 milyar dolara ulaştı. Beklentinin üstünde gelen veriyle birlikte Fed’in mart ayında faiz indirimlerine başlayacağına dair görüşler zayıfladı.
ABD’de sanayi üretimi ise Aralık’ta aylık bazda yüzde 0,1, yıllık bazda ise yüzde 1 ile beklentilerin üzerinde artış gösterdi. Ülkede kapasite kullanım oranı ise Kasım ayına kıyasla aynı kalarak yüzde 78,6 oldu.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) günlük petrol üretimi, Aralık 2023’te 73 bin varil artarak 26 milyon 700 bin varile çıktı. Aralık ayında Irak ve Nijerya’da petrol üretimi artarken, Kuveyt, Suudi Arabistan ve İran’da azaldı.
Yurt içinde bugün TCMB tarafından açıklanacak olan haftalık para-banka ve menkul kıymet verileri ile BDDK tarafından açıklanacak olan bankacılık sektörü verileri takip ediliyor olacak.
Konut Fiyatları Kasım’da %1,90 Arttı
TCMB: “Kasım ayında bir önceki aya göre %1,90 oranında artan Konut Fiyat Endeksi, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak %82,8, reel olarak ise %12,4 oranında artış gösterdi.”
SPK’dan Sasa’ya onay
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), SASA Polyester Sanayi AŞ’nin nominal ihraç tavanı 3 milyar 547 milyon 703 bin 506 olan paya dönüştürülebilir tahvil başvurusunu onayladı.
Erdemoğlu Holding, 33,86-34,14 TL fiyat aralığından 2.000.000 lot hisse alımı gerçekleştirdi.
Sabancı Holding’in Yatırım Planları
Sabancı Holding CEO’su Cenk Alper:
“1500 Mw’lık yenilenebilir enerji yatırımı yapıyoruz. Önümüzdeki 5 yıl içerisinde Türkiye’de kurulacak her 3 rüzgar gülünden birini biz kuruyoruz. Bu alanda daha agresif olacağız ve daha hızlı büyüyeceğiz. Buradaki kazanımlarımızı dünyanın başka yerlerine de götüreceğiz.
Dijitalleşmenin holdingde çok ileri seviyeye geldiğini göreceğiz. Bankamız dijital yolculuğuna devam ediyor. Sanayi alanında ise 2024 yılı içinde büyük bir yatırımı devreye alacağız.
Hem sanayi grubumuzda hem yapı malzemeleri grubumuzda odağımız sürdürülebilir yapı malzemeleri, sürdürülebilir kimyasallar ve kompozit malzemeler. Tamamen bu 3 alana odaklanmış durumdayız. Kordsa ve Çimsa’yı bu 3 alan çerçevesinde büyütmek için arayış içerisindeyiz.
Teknosa’yı bir dijital pazar yerine dönüştürmek istiyoruz. Pazar yeri geçen sene açıldı. Buradaki müşteri ve tedarikçi kazanımı çok iyi noktalara geldi. Şirket beklenenden daha hızlı şekilde büyüyor.”
Koç’tan 2050’de Karbon Nötr Olma Hedefi
Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu: “Koç Dijital işbirliğiyle Entek firmamız hidroloji tahmin modeli geliştirdi. 1 metre su artışı elektrik üretim verimliliğini %1 artırıyor. Türk Traktör’ün uygulaması 150 bin çiftçi tarafından kullanılıyor. Bu uygulama sulama, gübreleme ve ilaçlama konusunda tavsiyelerde bulunuyor.”
Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu: “İklim değişikliğini, önemli iş riski olarak belirledik. Bu konuda çok aktif yatırımlar yapıyoruz. 2050 yılında karbon nötr olma hedefimiz var. Tüpraş’ta enerji verimliğini artırmaya yönelik bir çalışma var. Enerji en büyük maliyet kalemi durumunda. Başardığımız ufacık bir verimlilik çarpan etkisi yapabiliyor.”
Turkcell 2026’da Enerji İhtiyacının %65’ini Güneş ve Rüzgardan Karşılamayı Planlıyor
Turkcell Genel Müdürü Ali Taha Koç: “2024’te enerji verimliliğimizde %5 artış bekliyoruz. 2026’da ise toplam enerji ihtiyacımızın %65’ini güneş ve rüzgar enerjisinden karşılamayı planlıyoruz.”
Alarko, Bilgi Teknolojisine El Attı
Bilgi teknolojileri sektöründe faaliyet göstermek üzere 10.000.000 TL sermaye ile “Alarko Dijital Teknoloji Çözümleri Anonim Şirketi” kuruldu.
Kayseri Şeker`de Hisse Satışı
Alpullu Pancar Ekicileri Kooperatifi, 33,50-33,56 TL fiyat aralığından 243.245 lot hisse satışı gerçekleştirdi.
Coinbase ve SEC Duruşmasında Karar Çıkmadı
SEC, Coinbase’i yatırım sözleşmesi niteliğinde olan en az 13 kripto paranın kayıt dışı şekilde alım satımını sağlamakla suçluyor. Dava dilekçesinde söz konusu kripto paralar SOL, ADA, MATIC, FIL, SAND, AXS, CHZ, FLOW, ICP, NEAR, VGX, DASH ve NEXO olarak belirtiliyor. Kurum, bu argümanı mahkemede de tekrarladı. Duruşmanın yıldızı Yargıç Katherine Failla
