ALTIN
2000-2008: Ekonomik belirsizlik, enflasyon endişeleri ve 11 Eylül saldırıları nedeniyle fiyatlar ikiye katlanarak ons başına 300 dolardan 900 doların üzerine çıktı.
2008-2011: Mali kriz ve niceliksel genişleme politikaları nedeniyle fiyatlar yüksek kaldı ve ons başına 1.900 doları aştı.
2011-2015: Ekonomik endişelerin azalmasıyla fiyatlar 1.100-1.300$/ons aralığına kaldı.
2015-2020: Karışık ekonomik sinyaller ve jeopolitik gerilimler nedeniyle fiyatlar 1.200-1.500$/ons arasında dalgalandı.
2021’den günümüze: Enflasyon kaygıları, faiz artışları ve Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle fiyatlar 2022’de ons başına 2.000 doların üzerinde yeni zirvelere ulaştı.
DOĞAL GAZ (NG):
2000’li yılların başı: Bol arz ve sınırlı küresel talep nedeniyle fiyatlar nispeten sabit kaldı; milyon Btu (MMBtu) başına 2-3 dolar civarında seyrediyordu.
2005-2008: Fiyatlar, özellikle Asya’da artan enerji talebi ve arz kısıtlamaları nedeniyle 15$/MMBtu’yu aşan rekor seviyelere yükseldi. Çin ve Hindistan’da gelişen ekonomiler, sınırlı LNG altyapısı ve ABD üretimini etkileyen Katrina Kasırgası fiyat artışına katkıda bulundu.
2008-2010: Mali kriz sırasında fiyatlar düştü ve ABD’de zayıflayan talep ve artan kaya gazı üretimi nedeniyle 4$/MMBtu’nun altına düştü.
2011-2014: Artan talep ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler nedeniyle fiyatlar 5-6$/MMBtu aralığına yükseldi. Haberler: ABD’deki kaya gazı devrimi fiyatları önceki yüksek seviyelerin altında tuttu.
2015-2020: Küresel ekonomik yavaşlama, artan ABD üretimi ve ılıman kışlar nedeniyle fiyatlar 2-4$/MMBtu arasında dalgalandı.
2021’den günümüze: Soğuk Kış ve Arz Kıtlığı: Avrupa’nın Rus gazına olan bağımlılığı olağanüstü soğuk havalarla çatıştı, arzlar zorlandı ve fiyatlar eşi benzeri görülmemiş seviyelere çıktı. Bu, enerji güvenliği konusunda endişelere ve tüketiciler için yüksek faturalara yol açtı. ABD, Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) ihracatını artırarak bir miktar rahatlama sağladı. Ancak Rusya ile jeopolitik gerginlikler devam ediyor ve bu durum ihracatın aksamasına yönelik sürekli bir tehdit oluşturuyor. Avrupa ülkeleri Rusya’ya bağımlılıktan kurtulmak için enerji kaynaklarını çeşitlendiriyor. LNG ithalatını artırıyor, yenilenebilir enerjinin benimsenmesini hızlandırıyor ve alternatif gaz tedarikçileri arıyorlar. Bu, Rus gazına olan uzun vadeli talebi önemli ölçüde etkileyebilir.
BRENT PETROL
2000-2008: Fiyatlar varil başına 20 dolardan varil başına 140 doların üzerine dramatik bir yükseliş gördü. Haberler: Çin’den gelen talebin artması, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler ve petrol arzının zirveye ulaşmasıyla ilgili endişeler fiyat artışını tetikledi.
2008-2010: Ekonomik kriz ve talebin azalması nedeniyle fiyatlar varil başına 40 doların altına düştü.
2011-2014: OPEC’in üretim kesintileri ve Orta Doğu’daki jeopolitik huzursuzluk nedeniyle fiyatlar 100-120$/varil aralığına yükseldi.
2015-2020: Küresel petrol bolluğu ve Kovid-19 salgını nedeniyle fiyatlar 30-40 dolar/varil aralığına geriledi.
2021-günümüz: Fiyatlar 2023’te keskin bir toparlanma göstererek varil başına 100 doların üzerine çıktı ve dalgalı seyrini sürdürüyor. OPEC+ üretim kesintileri fiyatları yukarıya itiyor. Ancak İran nükleer anlaşması gibi Orta Doğu’daki gerginlikler endişeleri artırıyor ve piyasayı gergin tutuyor. Küresel ekonomik yavaşlama korkuları petrol talebini azaltabilir ve potansiyel olarak OPEC kesintilerinin etkisini azaltabilir. Kısa vadeli dalgalanmalara rağmen, yenilenebilir enerjiye yönelik uzun vadeli eğilim, gelecekteki petrol talebine yönelik bir zorluk teşkil etmektedir. Ancak petrolün öngörülebilir gelecekte küresel enerji karışımında hala önemli bir rol oynaması bekleniyor.,
TARIMSAL EMTİA
2000-2008: Biyoyakıt üretim teşviklerine rağmen artan talep, ve hasadı etkileyen hava olayları nedeniyle fiyatlarda kademeli bir artış görüldü.
2008-2010: Fiyatlar mali krizle birlikte dalgalandı, ancak 2000’li yılların başına göre yüksek kaldı.
2011-2014: Önemli üretim bölgelerindeki kuraklık ve jeopolitik gerilimler nedeniyle fiyatlar rekor seviyelere ulaştı. Arap Baharı ayaklanmaları tarımsal ihracatı aksattı ve arzın daha da daralmasına neden oldu.
2015-2020: Üretimin artması ve küresel ekonomik büyümenin yavaşlaması nedeniyle fiyatlar düştü.
2021’den günümüze: Savaş, arzı etkileyerek ve fiyat artışlarına yol açarak küresel tarımsal ticareti aksatmaya devam ediyor. Büyük üretim bölgelerindeki kuraklık, gelecekteki hasatlarla ilgili endişeleri artırıyor ve arzın daha da daralmasına neden oluyor. Çin gibi gelişmekte olan ekonomilerden gelen talebin artması, halihazırda gergin olan arz üzerindeki baskıyı artırıyor.
ABD ve Çin gibi büyük oyuncular arasındaki potansiyel ticaret anlaşmazlıkları, tarımsal ticaret akışlarını kesintiye uğratarak ek riskler oluşturuyor. Sel veya kuraklık gibi aşırı hava olayları, mahsullerde ciddi hasara neden oluyor ve arzın daha da daralmasına yol açıyor.
Mısır: Fiyatlar, beklenen iyi hasatlar nedeniyle başlangıçta düşüş kaydetti ancak jeopolitik gerilimler nedeniyle gelecekteki arza ilişkin endişeler devam ediyor.
Buğday: Ukrayna savaşı nedeniyle süregelen arz kesintileri nedeniyle fiyatlar yüksek kalıyor.
Soya fasulyesi: Çin’den gelen talep, potansiyel olumsuzluklara rağmen fiyatların sabit kalmasını sağlıyor.
Kahve: Öngörülen üretim fazlasının fiyatları aşağı çekmesi bekleniyor.
ENFLASYON VE EMTİA İLİŞKİSİ
Genel olarak, enflasyon ile emtia arasındaki korelasyonun anlaşılması, çeşitli paydaşların (politika yapıcılar, ekonomik aktörler, global kuruluşlar ve bireyler) bilinçli kararlar alması, etkili politikalar oluşturması ve karmaşık ekonomik ortamda yol alması açısından çok önemlidir.
Merkez bankaları enflasyonist baskıları ölçmek ve faiz oranı ayarlamaları gibi para politikası kararlarını almak için emtia fiyatlarını izler. Emtia fiyatlarındaki artış, gelecekteki potansiyel enflasyona işaret edebilir ve bu durum merkez bankalarını harcamaları kısmak ve ekonomiyi soğutmak için faiz oranlarını yükseltmeye yönlendirebilir.
Hükümetler ise gıda ve enerji emtia fiyatlarını analiz ederek, sübvansiyonlar veya fiyat kontrolleri gibi hedeflenen politikalar uygulamak ve bu emtia vatandaşlar, özellikle de düşük gelir sınıfı üzerindeki etkilerini azaltmak ister.
