fbpx

BLACK SWAN

BLACK SWAN

Ana SayfaEkonomiBütçede faiz yükü artıyor,...

Bütçede faiz yükü artıyor, işsizlik oranı ihracatın desteğiyle geriliyor

2018 yılı Ticaret Savaşı Türkiye’de işsizliği artırdı, Kovid-19 hızlandırdı…

ABD’de Trump yönetiminin Mart 2018’de ticaret savaşını fiilen başlatması en büyük ticaret ortağımız olan Avrupa ekonomisinin zayıflamasını hızlandırmıştı. Mayıs 2018’de ise ABD’nin Türkiye’den ithal ettiği çelik ve alüminyum ürünlerine uyguladığı gümrük vergisini 2 katına çıkarması ve ABD ile yaşanan siyasi gerilimin de tetiklemesiyle Ağustos 2018’de Türk lirası 4,90 seviyesinden 7,22 seviyesine kadar yükselmişti. TL’deki sert değer kaybı yurt içi talepteki daralmayı hızlandırırken ithalat performansı düşmüş, ihracat performansı ise zayıflasa da rayda kalmayı başarmıştı.

Aşağıdaki grafikte, 2018 yılı ikinci yarısında yurt içi talepteki daralmaya bağlı olarak ithalat endeksinin (koyu gri çubuklar) sert daralma kaydettiğini, geniş tanımlı işsizlik oranının (mavi çizgi) ise 2018 yılı sonuna kadar hızlanarak arttığını görüyoruz. İhracat (açık gri çubuklar) performansının 2019 yılında yavaşlayarak da olsa yükselişini sürdürmesi ise ithalat tarafında kademeli artışları getirmiştir. Söz konusu iyileşme 2019 yılı genelinde geniş tanımlı işsizlik oranının da düşmesinde etkili olmuştur.

Kovid-19 pandemi sürecinin başladığı Mart 2020 sonrasında işsizlik oranında da hızlanma kaydedilmiştir. Mayıs ayı ile birlikte kısıtlamaların gevşetilmesi hem dış ticarette toparlanma hem de işsizlik oranında düşüşle sonuçlanmıştır.

Söz konusu gelişmeler, ihracat performansının ekonomik aktiviteyi rayında tutan önemli bir faktör olduğunu, yatırım ve tüketim amacıyla artan ithalat hacminin de işsizlik oranının düşmesinde önemli rol oynadığını ortaya koyuyor.

Hazine’nin artan faiz ödemelerine karşılık, TL cinsi borçlanmanın payı artırılacak… 

Mart 2018’de %27,9’a gerileyen merkezi yönetimin toplam borç stokunun GSYH’ye oranı, yukarıda bahsedilen gelişmelerin etkisiyle Eylül 2020’de %39,3’e kadar yükselerek 2011 yılı seviyelerine kadar ulaştı. Aşağıdaki grafik, Hazine’nin aylık borç faizi ödemeleri (gri çubuklar) ile geniş tanımlı işsizlik oranını (mavi çizgi) gösteriyor.

Geniş tanımlı işsizlik oranı, resmi işsiz sayısına iş aramayıp çalışmaya hazır olan kişilerin sayısı eklenerek bulunan rakamın, resmi işgücü sayısına iş aramayıp çalışmaya hazır olan kişilerin sayısı eklenerek bulunan sayıya bölünmesiyle hesaplanıyor. TÜİK verilerine göre işsizlik oranı 2020 yılı Eylül döneminde önceki döneme göre düşerek %12,7’ye gerilerken geniş tanımlı işsizlik oranı da %22,73’e geriledi.

Grafikte de görüleceği gibi 2018 yılında faiz ödemelerinde kaydedilen hızlanmada merkezi yönetimin toplam borç stokunun %56’sını oluşturan yabancı para cinsinden borç stokunun Türk lirasında yaşanan sert değer kayıplarından olumsuz etkilenmesinin payı büyük.

Nitekim 9 Aralık’ta Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan’ın “gelecek yıl yabancı para cinsinden iç borcun payını azaltmayı öngördükleri” açıklaması olumlu bir gelişmeydi, çünkü bu hamleyle kurdaki artışların borç yükü üzerindeki baskısı hafifleyecektir. Ek olarak, Kovid-19’un bulaşıcılığını azaltmak amacıyla aşılama işlemlerinin başlaması ekonomik aktivitede toparlanmayı, işsizlikte de azalışı getirecektir. Ancak istihdamda sürdürülebilir artışı hatta maksimum istihdam seviyesini yakalamak ve bulundukları seviyelerini korumalarını sağlamak uzun soluklu ve sabır isteyen bir süreç. Finansal sistemin sağlıklı işleyişi ve sürdürülebilir büyümeye yönelik her olumlu gelişme söz konusu sürece bir adım daha yaklaştırıyor ve yaklaştıracaktır.

Dr. Fulya Gürbüz

Most Popular

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

More from Author

Krizi Fırsata Çevirme Piyasası

16 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Siyasi Gerilim Gölgesinde Bitcoin

Ortadoğu'daki gerilim piyasalar üzerinde stres yaratmaya devam ediyor. Hafta sonu İran'ın misillemesi ile gözler İsrail'e çevrilmişti. İsrail cephesinden gelen açıklamaların gerilimi düşürücü yönde olmaması kripto paraları baskılamaya devam ediyor.

Goldilock nedir, nasıl yenir?

Goldilocks ekonomisi çok sıcak ya da çok soğuk değil, popüler çocuk...

Borsa, Tatilden Düşerek Döndü

15 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Read Now

Krizi Fırsata Çevirme Piyasası

16 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Siyasi Gerilim Gölgesinde Bitcoin

Ortadoğu'daki gerilim piyasalar üzerinde stres yaratmaya devam ediyor. Hafta sonu İran'ın misillemesi ile gözler İsrail'e çevrilmişti. İsrail cephesinden gelen açıklamaların gerilimi düşürücü yönde olmaması kripto paraları baskılamaya devam ediyor.

Goldilock nedir, nasıl yenir?

Goldilocks ekonomisi çok sıcak ya da çok soğuk değil, popüler çocuk hikayesi Goldilocks ve Üç Ayı'dan bir satır çalmak gerekirse tam olarak uygun demek. Terim, bir ekonomik sistem için ideal bir durumu tanımlar. Bu mükemmel durumda tam istihdam, ekonomik istikrar ve istikrarlı büyüme vardır. Ekonomi büyük bir...

Borsa, Tatilden Düşerek Döndü

15 Nisan 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

İstanbul Fintech Week, Yarın Başlıyor

Küresel ve ulusal dijital finans ekosistemini buluşturacak İstanbul Fintech Week (IFW’24), yarın başlıyor. Finansal İnovasyon ve Teknoloji Derneği’nin (FINTR) desteğiyle, KOOP Ventures tarafından bu yıl beşinci kez düzenlenecek IFW’24, "Yakınsama: Web2 ve Web3 Dünyaları Bir Araya Geliyor" temasıyla 16-17 Nisan'da Fişekhane’de gerçekleştirilecek. Web3’ten dijital paralara, yapay zekâdan işletmelerde finansal teknolojilerin kullanımına,...

Gözler Faiz İndiriminden Ortadoğu’ya yöneldi

Piyasaların normalleşmesi yolunda ABD'de faiz indirimine odaklanılmışken gün geçtikçe dillendirilen dünyaya yayılan savaş ihtimali, piyasalarda belirsizlik havasını artırdı. Peki bu ortamda ne yapmalı?

İran-İsrail Geriliminden Kriptolara Kalan

İran-İsrail gerginliğinden kriptolar da nasibini aldı. Altcoinlerde büyük çıkışlar yaşanırken Bitcoin'de 15%'lere varan düşüş yaşandı.

Misilleme mi yoksa tiyatro mu?

İran'ın 13 Nisan'daki İsrail saldırısı, anlaşmalı misilleme olabilir mi? Bu doğrultuda kanaat oluşursa piyasaların bu durumu çok da önemsememesi mümkün mü? İsrail jetlerinin 1 Nisan’da Suriye’nin başkenti Şam’da İran başkonsolosluk ek binasını vurması sonucunda 7 kişi hayatını kaybetti, hayatını kaybeden kişilerden ikisi devrim muhafızlarında tuğgeneral rütbesinde askerlerdi....

Viski: Değer Koruma ve Yatırım Aracı Olabilir mi?

Viski, yatırım aracı mıdır? Nadir viski nasıl bulunur? Viskideki değer artışı kalıcı mı? Sizin için derledik, sunduk. Keyifli okumalar, seyirler.

PİYASADA OLAN PİYASADA KALIR B17 – KRİPTO

HALVİNG'E 7 KALA 67 BİN DOLAR Dünya piyasalarında yaşanan çalkantı , İsrail - İran arasında yaşanan gerilim ve ABD tarafında enflasyonun beklentilerin üstünde gelmesi Bitcoin üzerinde satış baskısı oluşturdu.Amerikan tahvili ve doların yukarı yönlü hareket ettiği şu günlerde S&P 500 endeksi, yüzde 1.6 oranında kayıp yaşarken dolar endeksi...

Piyasada Olan Piyasada Kalır – B17 – Borsa

Dolar Bazlı Ralli Geliyor Mu? Seçimin hemen ardından gelen hafta yaptığımız yayında "Seçim bitti, şimdi ne olacak?" demiştik ve yazımıza kalkışa hazırlanan bir roket görseliyle başlamıştık. Bunun ardından Perşembe-Cuma-Pazartesi ve Salı(yarım gün) 4 günde BIST100 endeksi(evet endeksin tamamı) yaklaşık %10 yükseldi! Bayram dinginliğinde kısa bir Borsa İstanbul analizi...

Bitcoin’de durgunluk 

70 bin dolar bölgesinde yön arayışında olan Bitcoin, FED ve Avrupa Merkez Bankası’ndan gelen olumsuz verileri mi, ödül yarılanmasını mı fiyatlayacak?   Avrupa Merkez Bankası’nın gösterge faiz oranını %4.5 oranında, mevduat faizini %4 oranında sabit tutması ve ardından gelen Lagarde’ın açıklamasıyla birlikte, piyasaların haziran ayında faiz indirimi beklentisi %70’e...