fbpx

BLACK SWAN

Ana SayfaEkonomiGRAFİĞİN SÖYLEDİĞİ: “Öncelik Türk...

GRAFİĞİN SÖYLEDİĞİ: “Öncelik Türk lirasına kalıcı güvenin sağlanması”

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre, finans dışı kesimin döviz varlıkları Eylül 2020’de önceki aya göre 1,5 milyar dolar artışla 130,8 milyar dolara yükselirken, döviz yükümlülükleri 1,6 milyar dolar azalışla 293,1 milyar dolara geriledi. Özetle, finans dışı kesimin (reel sektörün) döviz varlıkları önceki aya göre arttı, döviz borçları ise azaldı.

Reel sektörün döviz varlıklarının %71’ini mevduatlar oluşturuyor…

Reel sektörün Eylül ayı itibariyle döviz varlıkları; yurt içi döviz mevduatları (76,1 milyar dolar), yurt dışı bankalardaki döviz mevduatları (16,9 milyar dolar), döviz cinsi devlet tahvilleri (1,9 milyar dolar), ihracat alacakları (15,6 milyar dolar) ve yurt dışına doğrudan sermaye yatırımlarından (20,4 milyar dolar) oluşmaktadır. Demek ki reel sektörün döviz varlıklarının en büyük payını %71 ile döviz mevduatları oluşturuyor.

Reel sektörün döviz yükümlülüklerinin %83’ünü krediler oluşturuyor…

Eylül ayında reel sektörün döviz yükümlülüklerinin 241,9 milyar doları yurt içi (144,3 milyar dolar) ve yurt dışından sağlanan nakdi kredilerden (97,6 milyar dolar), 51,2 milyar doları ise ithalat borçlarından oluşuyor.

Reel sektör bir yandan döviz varlıkları edinimine devam ederken, öte yandan borçlanarak ekonomik faaliyetlerini sürdürebilmektedir.

Reel sektörün döviz pozisyonu ile GSYH büyümesi arasında bir ilişki var mı?

Aşağıdaki grafik, reel sektörün döviz pozisyonu ile Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) arasındaki karşılıklı etkileşimleri göstermektedir. GSYH verilerinin üçer aylık dönemler için yayınlanması sebebiyle grafikte reel sektör döviz pozisyonu verilerinin üç aylık ortalama değerleri dikkate alınmıştır.

Grafikte gri çubuklar reel sektör döviz yükümlülüklerini, sarı çubuklar döviz varlıklarını, kırmızı çizgi sanayi sektörünün önceki çeyreğe göre değişimini, mavi çizgi ise hizmet sektörünün önceki çeyreğe göre değişimini göstermektedir.

2008 yılında patlak veren küresel finansal krizin üstesinden gelebilmek için reel sektör 2009 yılının üçüncü çeyreğinden itibaren tarihi düşük faiz oranlarından yararlanmak amacıyla döviz cinsinden borçlanmayı artırmış, 2018 yılı üçüncü çeyreğine kadar döviz cinsinden borçlanma artarak sürmüştür. Söz konusu dönemde hem sanayi hem de hizmet üretiminin genel olarak önceki döneme göre artışlarını sürdüklerini görüyoruz. 2018 yılı önemli bir yıl zira Trump başkanlığındaki ABD yönetiminin ticaret savaşını başlatması, en büyük ticaret ortağımız olan Avrupa Birliği ekonomisindeki yavaşlamanın derinleşmesi ve Eylül ayında Türkiye’de yaşanan kur krizi bu döneme denk gelmektedir.

Nitekim 2018 yılı üçüncü çeyreğinde reel sektör yurt dışı yükümlülüklerini azaltma yoluna giderken, döviz varlıklarını da artırmaya devam etmişlerdir. Kovid-19’un pandemi ilan edildiği 2020 Mart ayına kadarki dönemde hem sanayi hem de hizmet üretimi çeyrek bazda sınırlı da olsa büyümesini sürdürebilmiştir.

2020 yılı ikinci çeyreğinde GSYH’de yaşanan sert daralmanın ardından reel sektör üçüncü çeyrekte tekrar döviz cinsi borçlanmasını artırırken hem sanayi hem de mal üretiminde önceki çeyreğe göre sert bir düzeltme kaydedilmiştir. Ancak 2020 yılı üçüncü çeyreğinde güven algısındaki bozulmanın artarak devam etmesiyle birlikte reel sektörün döviz varlıkları Haziran ayı sonundaki 123,3 milyar dolardan Eylül 2020 sonunda tarihi rekorla 130,8 milyar dolara kadar yükselmiştir.

Ekonomide sürdürülebilir büyüme için doğrudan yatırımlar cazip kılınmalı…

9 Kasım ile birlikte oluşturulan yeni ekonomi yönetimi Türk lirasına güveni yeniden kazanmak adına hemen harekete geçti: Politika faizinde sert artırımla birlikte para politikası sadeleştirilmeye başlandı. Kamuoyunun bilgilendirilmesi şeffaflık adımı ile öne çıkarken Türkiye Hazinesi uzun bir aradan sonra yurt dışından tahvil yoluyla 10 yıllık borçlanabilmeyi başardı.

Yeni ekonomi yönetiminin önünde zorlu bir süreç var ancak süreci kolaylaştıracak en önemli etken Türk lirasına güvenin kalıcı olarak sağlanması:

. Tedarik zincirindeki aksamalar, hammadde kıtlığı ve Türk lirasında devam eden değer kayıpları girdi maliyetlerini artırıyor. Türk lirasına güven, enflasyon üzerindeki baskıyı azaltacaktır.

. Reel sektörün yatırımlarını dolayısıyla da istihdamı artırabilmesi için yatırım yapmaya elverişli şartların oluşturulması gerekiyor. Kovid-19 sebebiyle adapte olmaya çalıştığımız yeni normalde Türkiye yüksek katma değerli ürün geliştirmek adına somut adımlar ortaya koymalı. Türk lirasına güven kazandıracak hamlelere ek olarak avantajlı coğrafik konumu doğrudan yatırımları çekebilmek adına önemli.

. ABD’de Biden yönetiminin Avrupa ile ticari ilişkilerini kuvvetlendirme hedefi dikkate alındığında Türkiye’nin en büyük ticaret ortağımız olan Avrupa Birliği ile işbirliğinin sağlamlaştırılması ticaret hacmimiz açısından olumlu bir gelişme olacaktır. Türk lirasına güveni sağlayacak böyle bir gelişmenin elbette Türkiye sermaye piyasalarının derinleşmesinde de katkısı olacaktır.

Dr. Fulya Gürbüz

Most Popular

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

More from Author

Tahvil Nedir ve Neden Önemlidir ?

Sabit getirili menkul kıymetler (fixed income securities), yatırımcılara belirli bir süre...

YAPAY ZEKA İLE TEKNİK ANALİZ MÜMKÜN MÜ?

Özellikle 2023’ten beri hayatımızda gittikçe daha fazla yer işgal etmeye başlayan...

PİYASADA OLAN PİYASADA KALIR B26 – KRİPTO

FED BEKLENDİ , BEKLENMEZ OLAYDI Haftanın en önemli olayı önce istihdam verisi...

Piyasada Olan Piyasada Kalır – Borsa – Bölüm 26

Öncelikle bizi izleyen/okuyan tüm dostlara şimdiden harika bir bayram diliyorum. Her...

Read Now

Tahvil Nedir ve Neden Önemlidir ?

Sabit getirili menkul kıymetler (fixed income securities), yatırımcılara belirli bir süre boyunca düzenli faiz ödemeleri sağlayan ve vadesi sonunda anaparanın geri ödenmesini taahhüt eden finansal araçlardır. Bu tür menkul kıymetler, genellikle düşük riskli olarak kabul edilir ve yatırımcılar için istikrarlı gelir kaynağı oluşturur. Peki nedir bu "akıllı...

YAPAY ZEKA İLE TEKNİK ANALİZ MÜMKÜN MÜ?

Özellikle 2023’ten beri hayatımızda gittikçe daha fazla yer işgal etmeye başlayan bir terim var. Artificial Intelligence, kısaca AI, yani ‘Yapay Zeka’. Herkes bu konuda kendince bir kullanım alanı bulmaya çalışıyor. Web sitesi yaptırandan görsel oluşturtana, video düzenlemeden kod yazdırmaya kadar birçok farklı alanda kendine yer bulmaya başlayan...

PİYASADA OLAN PİYASADA KALIR B26 – KRİPTO

FED BEKLENDİ , BEKLENMEZ OLAYDI Haftanın en önemli olayı önce istihdam verisi , sonra ise Amerikan Merkez Bankası'nın Faiz açıklamasıydı.İstihdam verisi piyasaların soğuduğuna işaret ederken TÜFE, ÜFE beklenti altı geldi.Bu haber piyasalara kısa süreli bir moral verdi.Ancak ertesi gün FED faizleri sabit bıraktı ve daha da kötüsü Powell...

Piyasada Olan Piyasada Kalır – Borsa – Bölüm 26

Öncelikle bizi izleyen/okuyan tüm dostlara şimdiden harika bir bayram diliyorum. Her şey gönlünüzce olsun. Bol kazançlar hepimizin olsun. :) Hareketli bir haftayı daha geride bıraktık. Geçtiğimiz hafta yaptığımız yayında 10040 seviyesini ve bizim için önemini vurgulamıştık. Bu seviyenini hemen civarından destek bulan borsa haftayı %3.28lik yükselişle 10471 puandan...

Bayramda Biz Büyükleri, Sonrasında Büyükler Bizi Öpecek

14 Haziran 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir. Gündemdeki Son Durum Türkiye'deki Son Gelişmeler Bayram Sonrası Yeni Vergiler Bekleniyor https://twitter.com/BloombergHT/status/1801560002521407845 https://twitter.com/blackswanfinans/status/1801528052662280366 https://twitter.com/blackswanfinans/status/1801543212323983411 https://twitter.com/memetsimsek/status/1801555274186244292 https://twitter.com/TuncSatiroglu/status/1801521894576792058 https://twitter.com/blackswanfinans/status/1801608471218995380 https://twitter.com/blackswanfinans/status/1801529342809211328 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801553964283912350 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801547737613180990 https://twitter.com/EkonomimCom/status/1801601064547811572 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801618660982694274 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801625798186562033 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801596077004439719 Dünyadaki Son Gelişmeler https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801615734176436228 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801520826379854070 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801573706671554735 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801624736402669890 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801526969709789328 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801489231769980954 https://twitter.com/ForeksTurkey/status/1801493377717805446

Para Kazanmak İçin Psikoloji Nasıl Yönetilir?

Finansal piyasalarda işlem yapanların en çok zorlandığı konulardan birisi de psikolojiyi yönetmek. Bunu uzmanına sorduk.

Vega Portföy Ekonomi Bülteni – 14 Haziran 2024

Vega Portföy tarafından hazırlanan 14 Haziran 2024 tarihli ekonomi bülteni ve veri takvimi şöyle: Gunluk-Bulten-2024-Haz-14İndir

Powell’dan piyasalara kırmızı ışık

Veri yoğun bir haftayı geride bıraktık. İstihdam piyasasının soğuduğunu gösteren veri ve beklenti altı TÜFE, ÜFE gelmesine rağmen, Powell'in görece şahin konuşması sonrasında Bitcoin haftayı ekside kapattı. Yayınlanan dot plota göre sene sonuna kadar faiz indirim beklentisi, 1 olarak gözüküyor. Sene başından beri, piyasalar için en pozitif...

BIST nefes almadı, vergi zaten bahaneydi

Borsada işlem vergisi ertelendi BIST te işlem başına alınacağı açıklanan ve geçtiğimiz hafta borsada olumsuz fiyatlamaya yol açan işlem vergisinin ertelendiği Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından sosyal medyada açıklandı. https://twitter.com/memetsimsek/status/1801280815432602087?t=FVxk3aSTmqWThrkqm7y5mQ&s=08 TÜİK ortalama madde fiyatlarını açıklamıyor Dr. Artunç Kocabalkan, dün akşamki "Dükkanı Kapatıyoruz" yayınımızda, 2011-2016 yılları arasında TÜİK başkanlığı görevini...

Borsada Yabancı Çıkışı Devam Ediyor

13 Haziran 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Vega Portföy Ekonomi Bülteni – 13 Haziran 2024

Vega Portföy tarafından hazırlanan 13 Haziran 2024 tarihli ekonomi bülteni ve veri takvimi şöyle: Gunluk-Bulten-2024-Haz-13İndir

FED Aşağı FED Yukarı

12 Haziran 2024 hem FED Faiz Kararı hem de TÜFE verisiyle oldukça yoğun bir gündü. Faizlerin sabit tutulması beklenirken, FED Tutunaklarında ve soru cevap kısmındaki değerlendirmeler dikkat çekti. https://twitter.com/berna_gulpinar/status/1800955014900236425?s=48 Merak edilen bir diğer husus ise dot plot diye adlandırılan FED yetkililerin gelecek hakkında projeksiyon çizen ve FED'in faiz kararlarının...