fbpx

BLACK SWAN

Ana SayfaEkonomiNakit bütçe verilerinde artan...

Nakit bütçe verilerinde artan faiz baskısı sinyalleri

Merkezi yönetim bütçe verileri için ön gösterge olan Hazine nakit dengesi Temmuz ayında 30,8 milyar TL açık verdi. Şubat ayından itibaren aralıksız açık veren nakit dengesi en son Haziran ayında 26,8 milyar TL açık vermişti.

Nakit bütçe gelirleri Temmuz ayında aylık %42 artışla 87,0 milyar TL’ye yükselirken, 118,2 milyar TL’ye yükselen bütçe giderlerindeki artış %32 oldu.

2020 yılı başından bu yana nakit bütçe açığı toplamı 140 milyar TL’ye ulaştı ki 2019 yılının tümünde kaydedilen açık 131 milyar TL idi. 2018 yılında nakit bütçe açığı 70 milyar TL seviyesindeydi.

Kaynak: Turkey Data Monitor, Hazine ve Maliye Bakanlığı

Nakit dengesi verilerinin bir diğer önemi de bütçenin finansman kaynakları hakkında bilgi vermesi. Temmuz ayında 30,8 milyar TL’lik nakit bütçe açığının 48,9 milyar TL’si net borçlanmayla, 1,2 milyar TL’si Kasa/Banka kaleminde ortaya çıkan kur farkından kaynaklanırken, aradaki fark olan 18,2 milyar TL’lik fazlalık Hazine’nin Merkez Bankası’nda bulunan mevduat hesabına aktarıldı.

Nakit bütçe açığının finansmanında ana kalemi borçlanma bacağı oluşturuyor. Hazine’nin Temmuz ayındaki borçlanma stratejisine bakalım:

. Mart 2020’den beri yurt dışından borçlanmaya gitmeyerek net dış borç ödeyicisi konumunda olan Hazine, Temmuz ayında da dış borçlanmaya gitmedi, 379 milyon TL tutarında vadesi gelen dış borç ödemesini gerçekleştirdi. Elbette dış borç itfalarının düşük olmasının bunda etkisi var. Hazine’nin ilk yüklü dış borç ödemesi 4,6 milyar dolar olarak Mart 2021’de gerçekleştirilecek. Haziran 2021’de ise dış borç ödemesi 1,3 milyar dolar olacak.

. Temmuz ayında 14,9 milyar TL iç borç ödemesi yapan Hazine, 64,2 milyar TL iç borçlanma gerçekleştirdi. Böylece yurt içinden net borçlanma tutarı 49,3 milyar TL oldu.

Kaynak: Turkey Data Monitor, Hazine ve Maliye Bakanlığı

Anlaşıldığı üzere pandemi kaynaklı olarak gelirlerin azaldığı, giderlerin hızla arttığı, Türk lirasının değer kaybettiği mevcut dönemde Hazine yurt içi borçlanmaya ağırlık verdi. TL’nin yabancı para birimleri karşısında değerinin düşmemesi amacıyla TCMB döviz rezervlerinin eridiği bir ortamda, Hazine’nin kur riskini azaltmak adına iç borca yönelmesi elbette makul bir çözüm.

Peki, Türk lirası değer kaybetmesin diye Merkez Bankasının döviz rezervlerini eritmesinin maliyeti ne oldu?

İç talebi artırmak adına ağırlıklı olarak kamu bankaları aracılığıyla düşük faizle kredi musluklarının açılması, öte yandan da mevduat ve tahvil getirilerinin enflasyonun altında kalması (Merkez Bankasının bankalara politika faizinin altında borç vererek mevduat faizlerinin enflasyonun aşağısında kalmasına sebep olması -ki buna negatif reel faiz deniyor) ve son olarak da bankacılık sisteminin aktif kalitesini zedeleyici uygulamalar pandemide ikinci dalga endişeleriyle birleşince 2-yıllık devlet tahvilinin bileşik faizi Temmuz ayı başındaki %9,1 seviyesinden 11 Ağustos itibariyle %14 seviyesinin üzerine çıktı. Dolar/TL kuru ise Temmuz sonuna göre %6, Euro/TL kuru ise %5’in üzerinde yükseldi (yani TL, Dolar ve Euro karşısında değer kaybetti). Bu gelişmeler beraberinde ülke risk primini gösteren 10 yıl vadeli CDS primlerinin 600 seviyesinin üzerine çıkmasına sebep oldu.

Merkez Bankası bu gelişmelere,

. 7 Ağustos tarihli duyurusunda bankaların likidite imkanlarını azaltarak,

. gecelik fonlama maliyetini politika faizi olan %8,25 seviyesine yükselterek,

. 11 Ağustos’ta da likidite imkanını sıfırlayarak karşılık verdi.

BDDK ise 6 Ağustos tarihli duyurusunda belirli şartları sağlamaları halinde uluslararası kalkınma bankalarının TL’ye erişim sınırlamalarından muaf tutulduklarını duyurdu.

Merkez Bankası gelecek hafta 20 Ağustos tarihinde olağan para politikası toplantısını gerçekleştirecek. Merkez Bankasının 1 hafta vadeli borç verme faizi olan politika faizi %8,25 seviyesinde bulunuyor. Mayıs ayı toplantısında politika faizini %0,50 puan indirerek %8,25’e düşüren Merkez Bankası Haziran ve Temmuz ayları toplantılarında faiz değişikliğine gitmedi. Gelecek haftaki toplantıdan faiz artırım kararının gelmesi şimdilik belirsiz.

TCMB gelecek hafta faiz artırmazsa bile, bütçe açığının artmaya devam ettiği mevcut ortamda, güven tazeleyici adımların gelmesi gerekiyor. Aksi takdirde, Eylül ayında olmasa bile, artan iç borcunu tahvil ihraç ederek çevirmeye çalışan Hazine’nin itfalarının Eylül ayına göre 2 kat artacağı Ekim ayında tahvil faizleri üzerindeki baskı artabilir. Bu da TCMB’yi sert bir şekilde faiz yükseltmek zorunda bırakabilir. TCMB’nin sert faiz artışlarına, politika faizini Ocak 2014’te %4,5’ten %10,0’a, Haziran 2018’de %8,0’den %16,5’e, Eylül 2018’de %17,75’ten %24,0’e yükselttiğinde tanık olmuştuk.

Kaynak: Turkey Data Monitor

Dr. Fulya Gürbüz

Most Popular

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

More from Author

ABD Borsalarında trend bozuluyor mu? Haftaya bakış

Geride bıraktığımız haftada, aylardır S&P 500 ü sırtlayan teknoloji hisselerinde bir miktar zayıflama gördük. Özellikle son dönemin lokomotif hissesi olan Nvidia'da sonunda bir miktar düzeltme geldi. Buna Cuma günkü "triple witching day" de eklenince endekslerde bir miktar düzeltme gördük.

Yeni Vergiler, Borsayı Nasıl Etkiler?

Gelir İdaresi Başkanlığının yeni vergi paketi tasarısında yer alan düzenlemelerin bu haliyle geçmesi durumunda, Borsa İstanbul'da işlem gören hisseler bundan nasıl etkilenecek?

Vega Portföy Ekonomi Bülteni – 21 Haziran 2024

Vega Portföy tarafından hazırlanan 21 Haziran 2024 tarihli ekonomi bülteni ve...

Vega Portföy Haftalık (17 – 21 Haziran) Ekonomi Takvimi

Vega Portföy tarafından hazırlanan haftalık (17 - 21 Haziran) ekonomi takvimi...

Read Now

ABD Borsalarında trend bozuluyor mu? Haftaya bakış

Geride bıraktığımız haftada, aylardır S&P 500 ü sırtlayan teknoloji hisselerinde bir miktar zayıflama gördük. Özellikle son dönemin lokomotif hissesi olan Nvidia'da sonunda bir miktar düzeltme geldi. Buna Cuma günkü "triple witching day" de eklenince endekslerde bir miktar düzeltme gördük.

Yeni Vergiler, Borsayı Nasıl Etkiler?

Gelir İdaresi Başkanlığının yeni vergi paketi tasarısında yer alan düzenlemelerin bu haliyle geçmesi durumunda, Borsa İstanbul'da işlem gören hisseler bundan nasıl etkilenecek?

Vega Portföy Ekonomi Bülteni – 21 Haziran 2024

Vega Portföy tarafından hazırlanan 21 Haziran 2024 tarihli ekonomi bülteni ve veri takvimi şöyle: Gunluk-Bulten-2024-Haz-21İndir

Vega Portföy Haftalık (17 – 21 Haziran) Ekonomi Takvimi

Vega Portföy tarafından hazırlanan haftalık (17 - 21 Haziran) ekonomi takvimi şöyle: Takvim-2024-Haz-17-21İndir

Vega Portföy Ekonomi Bülteni – 20 Haziran 2024

Vega Portföy tarafından hazırlanan 20 Haziran 2024 tarihli ekonomi bülteni ve veri takvimi şöyle: Gunluk-Bulten-2024-Haz-20İndir

Ahu Özyurt ile Öyle Mi? Böyle Mi? – 21 Haziran 2024

Ahu Özyurt ile Artunç Kocabalkan, gündemi değerlendiriyor.

Dolar Uykudan Kalkmadan “Piyasa İyi Ekonomi İyi” Mümkün mü?

"Piyasalar iyi, ekonomi kötü" olarak özetlediğimiz Türkiye ekonomisinin durumu, gündeme gelen vergi paketi taslağının yürürlüğe girmesiyle "Piyasa iyi, ekonomi iyi"ye dönebilir mi?

Kriptolar Toparlanacak Mı?

Geçtiğimiz 2 haftada büyük satışlar gören kriptolarda destek bulma çabası devam ediyor. Özellikle altcoinlerde büyük düşüşler var.

Doğrudan Vergilerin Payı Artacak Mı?

20 Haziran 2024 tarihine dair önemli gelişmeleri yazımızda bulabilirsiniz. https://twitter.com/blackswanfinans/status/1803722972475056197 https://twitter.com/TuncSatiroglu/status/1803718744809906425?t=JOSEXJU_nX5bmepLiWzZTg&s=19 https://twitter.com/blackswanfinans/status/1803794628899901910 https://twitter.com/blackswanfinans/status/1803719991985885356 https://twitter.com/blackswanfinans/status/1803746182486708419 https://twitter.com/berna_gulpinar/status/1803748047198777511?t=peEhDhfCAl1-P3N44SaykA&s=19 https://twitter.com/memetsimsek/status/1803769967990423909?t=TyvTHpmL8EoKKUWVAWjdpg&s=08 https://twitter.com/DrKocabalkan/status/1803735949257449915?t=RDJ9pS8l1zN1Lju8jgWVJQ&s=19 https://twitter.com/EkonomimCom/status/1803743624162656690?t=wDnBLvhQVtJN7tAnfbm1Mg&s=08 https://twitter.com/omgencal/status/1803797553110004038?t=xdSZZEbBOLytok7LQsTJsw&s=19

Bayramda Dolar Neden Yükseldi?

Kurban Bayramı öncesi 32,27 lira seviyelerinden yükselmeye başlayan Dolar kuru, bayramda da yükselişini sürdürüp 32,86 liraya ulaştı. Sonrası salsa da Dolar/TL, yeni güne yine yükselişle başladı ve 32,50 seviyesinin üstünde. Peki Dolar kurundaki artış, neden kaynaklanıyor? Ömer Rıfat Gencal da bayramda satan tarafın kamu bankaları olduğunu, şimdiye kadar...

Bayramda edebiyat molası – Bram Stoker’ın Dracula’sı

İrlandalı yazar Abraham "Bram" Stoker'ın 1897'de yayımlanan Dracula eseri, Viktorya dönemi korku ve gotik edebiyatının önemli bir örneğidir ve vampir mitolojisini modern popüler kültüre kazandırmıştır.

Tahvil Nedir ve Neden Önemlidir ?

Sabit getirili menkul kıymetler (fixed income securities), yatırımcılara belirli bir süre boyunca düzenli faiz ödemeleri sağlayan ve vadesi sonunda anaparanın geri ödenmesini taahhüt eden finansal araçlardır. Bu tür menkul kıymetler, genellikle düşük riskli olarak kabul edilir ve yatırımcılar için istikrarlı gelir kaynağı oluşturur. Peki nedir bu "akıllı...