fbpx

BLACK SWAN

BLACK SWAN

Ana SayfaEkonomiİç talepsiz büyüme lazım

İç talepsiz büyüme lazım

2018 yılında GSYH büyümesi önce zayıfladı sonra daraldı…

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, 4Ç2018’de bir önceki çeyreğe göre %2,4 azaldı. 2018 yılında çeyrek bazda bir önceki döneme göre kıyasla %0,92 büyüme, %0,05 büyüme, %1,57 daralma ve %2,45 daralma yaşandı. Bu düşüşün tetikleyicileri sırasıyla 2017 yılı son çeyreğinde sonlanan KGF (Kredi Garanti Fonu), ABD’den gelen korumacılık rüzgarları, Rahip Brunson Krizi’ne bağlı olarak Ağustos ayında TL’de yaşanan sert değer kaybı ve özellikle Avrupa ekonomisinde yaşanan kademeli momentum kaybı oldu.

TL’de yaşanan değer kaybı ve artan enflasyona bağlı olarak iç talep 1Ç2009’dan bu yana ilk kez 4Ç2018’de daralma yaşadı…

Yerleşik hanehalklarının ve hanehalkına hizmet eden kâr amacı olmayan kuruluşların toplam nihai tüketim harcamaları 4Ç2018’de bir önceki çeyreğe göre %5,41 daraldı; bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %8,9 azaldı. Devletin nihai tüketim harcamaları bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %0,5 arttı, gayrisafi sabit sermaye oluşumu %12,9 azaldı.

İç talepte daralma 3Ç2016’dan bu yana ilk kez sanayi üretiminde düşüş getirdi…

GSYH’nin %22,25’ini oluşturan sanayi üretimi 4Ç2018’de bir önceki çeyreğe göre %1,30 daraldı.

GSYH’nin %5,76’sını oluşturan inşaat sektörü 4Ç2018’de bir önceki çeyreğe göre %0,64 daraldı.

GSYH’nin %54,31’ini oluşturan hizmet sektörü 4Ç2018’de bir önceki çeyreğe göre %0,06 daraldı.

Küresel büyüme endişeleri ve iç talepte daralma yatırım harcamalarının 2018 yılı son iki çeyreğinde arka arkaya daralmasına sebep oldu…

Gayri safi sabit sermaye oluşumu 3Ç2018’de bir önceki çeyreğe göre %1,38 daralmasının ardından 4Ç2018’de %3,85 daralma yaşadı.

Son 9 çeyrektir mal ve hizmet ihracatı büyümeye pozitif katkı sağlıyor…

TL’deki değer kaybının getirdiği artan rekabet gücünün etkisiyle son iki çeyrektir ihracatın büyümeye katkısında artış var. İhracat 3Ç2018’de bir önceki çeyreğe göre %2,95 artış kaydetmesinin ardından 4Ç2018’de %2,21 büyüme kaydetti. Bu gelişmeye paralel olarak 2018 yılının son iki çeyreğinde mal ve hizmet ithalatı daha hızlı arttı (sırasıyla %3,79 ve %6,19).

Gelin ihracat, ithalat, iç talep ve büyüme arasındaki aşağıdaki grafiği inceleyelim:

KGF desteğiyle 2017 yılında GSYH %7,44 büyüdü, ithalat artışı ihracatın önüne, 12 aylık cari işlemler açığı 2017 yılında sürekli artarak yıl genelinde %43 artış kaydetti. 2017 yılı sonunda KGF’nin sonlanması iç talepte yavaşlamaya sebep oldu ve ithalatta düşüşü getirdi. Küresel korumacılık dalgasıı ile başladığımız 2018 yılı artan politik riskle birlikte TL’de sert değer kaybı ile birlikte iç talepte keskin daralma getirdi. 12 aylık cari işlemler açığı Mayıs 2018’de 58 milyar dolar yükselmiş olduğu seviyeden ihracat performansının da desteğiyle 2018 yılı sonunda 27,8 milyar dolara kadar geriledi. 2018 yılının son iki ayında ithalat tarafında yaşanan yükselme ise ihracattaki artıştan kaynaklanan bir gelişme.

Bundan sonra ne olacak?

Avrupa ve küresel ekonominin zayıfladığı ortamda iç talebi tetiklemek ekonomik büyümeyi hızlandıracaktır ancak ithalatta daha hızlı artış getirecektir. İhracat potansiyelinde artışın sınırlı olması cari açıkta daha hızlı artışa, finansmanında ise yüksek faiz ortamında dış borçlanmaya eğilimi artıracaktır. Kısacası ihracat potansiyeli sınırlıyken büyüme uğruna iç talebi tetiklemek kısa vadede büyüme, sanal bir güven artışı getirse de orta-uzun vadede enflasyon, güven bunalımı, ekonomik zayıflama ve işsizlikte artış getirecektir. Evet 12 aylık toplam cari işlemler açığı Mayıs 2018’deki 58 milyar dolar seviyesinden Ocak 2019 sonunda 21,6 milyar dolar seviyesine geriledi, doğru, ancak bunda iç talepte daralmanın etkisi var.

Dolayısıyla 31 Mart seçimleri sonrasında hükumet sürdürülebilir büyümeyi getirecek yapısal reformlar ortaya koymadan iç talep artırıcı hamleleri devreye sokarsa rota belli: Belki kısa süreli bir rahatlama, sonrasında ise özellikle cari açıkla ilgili veriler bozulmaya başladıkça TL’de sert dalgalanmalara karşı şimdiden tedbirli olmakta fayda var.

Dr. Fulya Gürbüz

Most Popular

More from Author

BIST’te Realizasyona Devam. Altın ve Gümüşte Düşüş Bitti Mi?

24 Mayıs 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Piyasada Olan Piyasada Kalır B23 – Kripto

ETHEREUM ETF KABUL EDİLDİ ! SEC Başkanı Gary Gensler’ın kripto paralara soğuk...

Piyasada Olan Piyasada Kalır – Borsa – Bölüm 23 –

Borsada Zirvede Artistik Patinaj! Herkese selamlar! İlginç bir haftayı geride bırakıyoruz. Hem...

ABD borsalarında geçtiğimiz hafta neler oldu?

ABD borsalarında 20 Mayıs 2024 haftasındaki önemli gelişmeler

Read Now

BIST’te Realizasyona Devam. Altın ve Gümüşte Düşüş Bitti Mi?

24 Mayıs 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Piyasada Olan Piyasada Kalır B23 – Kripto

ETHEREUM ETF KABUL EDİLDİ ! SEC Başkanı Gary Gensler’ın kripto paralara soğuk bakması ve Ethereum’un bir emtiadan çok menkul kıymet olarak görülmesi, Spot Ethereum ETF'inin kabul edilme ihtimalini düşürüyordu.Bitcoin, esas olarak merkeziyetsiz dijital bir para birimi olarak görülürken, Ethereum, akıllı sözleşmeleri ve DApp'leri ile ilişkilidir.Bu da Ethereum ETF...

Piyasada Olan Piyasada Kalır – Borsa – Bölüm 23 –

Borsada Zirvede Artistik Patinaj! Herkese selamlar! İlginç bir haftayı geride bırakıyoruz. Hem TL hem USD bazlı dirençleri bir bir geçen endeksimiz son 3 gündür BIST30 içinden gelen bilançolarla biraz kar satışlarıyla karşılaştı. Bankacılık ve holdingde enteresan haberler ve fiyat hareketleri oldu. Hepsini tabii ki konuşacağız ancak önce teknik...

ABD borsalarında geçtiğimiz hafta neler oldu?

ABD borsalarında 20 Mayıs 2024 haftasındaki önemli gelişmeler

Alternatif Bitcoin Yatırımları

Binance ve Coinbase gibi kripto para borsalarından doğrudan Bitcoin satın almak yerine Bitcoin'in fiyat hareketlerinden dolaylı olarak faydalanmayı hedefleyenlere, alternatif yatırım seçeneklerini sizler için derledik.


Ethereum İçin Kutlama Zamanı

Hafta başına kadar onaylanması beklenmeyen Ethereum SPOT ETF başvurusu SEC tarafından onaylandı.

TCMB Önlemleri, Enflasyonu İndirmeye Yeter Mi?

TCMB Para Piyasası Kurulu (PPK), politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 50'de sabit bıraktı ancak bunun açıklanmasından sonra paylaşılan "Makroihtiyati Çerçeve ve Likidite Adımları"na ilişkin basın duyurusu, çok daha büyük ses getirdi. Peki TCMB önlemleri, enflasyonu indirmeye yeter mi?

BIST 340 Dolar Sınavında, Ethereum onay Bekliyor.

23 Mayıs 2024 tarihine ait gün içi haberleri ve piyasalardaki son durumları derlediğimiz yazımızda bugünün öne çıkan başlıkları aşağıdaki gibidir.

Citi Research’e Göre Türkiye Ekonomisi Yeniden Doğuşun Eşiğinde

Citi Araştırma Raporu’na Göre Türkiye Piyasaları Büyük Bir Canlanma Yaşıyor

İş Yatırım – THYAO Kar Analizi ve Hedef Fiyat Güncellemesi

İş Yatırım 22.05.2024 tarihinde gelen THYAO 1. çeyrek 2024 bilançosu sonrasında hedef fiyatında değişikliğe gitti. Tavsiyesini AL olarak koruyan İş Yatırım, hedef fiyatı 485TL‘ye revize etti(önceki 376.60) Bu fiyat şu anki fiyata göre %50 yukarı potansiyele işaret ediyor. Rapordan öne çıkan bazı başlıklar şöyle: Favök ve net kar rakamları piyasa beklentilerinin altında kalması Güçlü...

İş Yatırım – Tüpraş Kar Analizi ve Hedef Fiyat Güncellemesi

İş Yatırım 22.05.2024 tarihinde gelen Tüpraş 1. çeyrek 2024 bilançosu sonrasında hedef fiyatında değişikliğe gitti. Tavsiyesini AL olarak koruyan İş Yatırım, hedef fiyatı 242TL'ye revize etti(önceki 216.62) Bu fiyat şu anki fiyata göre %28.3 yukarı potansiyele işaret ediyor. Piyasa geneli beklentisinin altında kalan sonucun ardından açıklanan bu rapordan...

FOMC Emtiayı Vurdu, NVIDIA Yeniden Uçtu

ABD - FOMC Toplantı Tutanakları açıklandı. Katılımcılar, mevcut finansal koşulların toplam talep ve enflasyon üzerindeki kısıtlayıcılığı konusundaki belirsizliğe dikkat çekti. Kısıtlayıcı para politikasına rağmen bunun derecesi konusunda da belirsizlik vardı. Artan verimlilik ve teknolojik yenilikler üretkenliği artırabilir ve potansiyel olarak enflasyonu artırmadan daha hızlı ekonomik büyümeye olanak sağlayabilir....