• TÜİK, Eurostat uyumu kapsamında 2025 baz yıllı yeni TÜFE metodolojisine geçiyor; ağırlıklar artık ulusal hesaplara (GSYH vb.) göre belirlenecek.
• Yeni düzenleme, özellikle kira gibi bazı harcama gruplarının TÜFE içindeki ağırlığını değiştirecek; bunun enflasyonu nasıl etkileyeceği ise henüz belirsiz.
• TÜFE ile birlikte mevsimsel düzeltilmiş göstergeler, sabit vergi varsayımıyla hazırlanmış alternatif fiyat endeksleri ve “tam geçmiş seri” kullanılarak revize edilmiş tarihsel veriler yayımlanacak.
Kira Ağırlığı Düşebilir, Eurostat Uyumlu Yeni Model 2026’da Başlıyor
Türkiye İstatistik Kurumu, Eurostat standartları doğrultusunda 2025 baz yıllı yeni TÜFE metodolojisini tanıttı. Sistemdeki en kritik değişim, sepet ağırlıklarının artık hane halkı anketlerinden ziyade ulusal hesaplar üzerinden belirlenecek olması. Bu geçiş, bazı harcama gruplarının TÜFE içindeki ağırlığını önemli ölçüde değiştirecek.
Yeni modeli açıklayan TÜİK Alternatif Fiyatlar ve Metodoloji Grup Başkanı Mehmet Akif Davarcı, tüm sınıflamaların 2025 verileriyle oluşturulduğunu, ilk hesaplamanın 2026 Ocak TÜFE ile yayımlanacağını söyledi. 2003 bazlı seri 2025 itibarıyla tamamen yenilenmiş olacak.
Davarcı’nın altını çizdiği nokta şu: Sepetin maddeleri ve fiyat toplama yöntemi değişmiyor. Aylık ve yıllık enflasyon hesaplamasında teknik bir sapma yok; ancak grupların ağırlıkları değiştiği için bazı kalemlerin TÜFE’ye katkısı yeni düzende farklılaşabilir.
Toplantıda en fazla dikkat çeken başlık, enflasyonda belirleyici etkisi olan kira grubunun ağırlığının bir miktar düşmesinin beklendiği ifadeleri oldu. Bunun TÜFE’yi düşürüp düşürmeyeceğine dair kesin bir değerlendirme yapılmadı. Davarcı, kira fiyatlarında son aylarda görülen gerileme eğiliminin zaten ağırlık etkisini sınırlayacağını söyledi.
Yeni Yayınlanacak Veriler: Mevsimsel Düzeltilmiş TÜFE ve Sabit Vergi Varsayımı
TÜİK, Merkez Bankası’nın da kullandığı mevsimsel düzeltilmiş TÜFE göstergelerini artık ana TÜFE ile birlikte yayımlamaya başlayacak. Ayrıca, vergi oranlarının değişmediği varsayılarak sadece piyasa fiyat hareketlerini gösteren bir alternatif enflasyon serisi de kullanıcıya sunulacak.
Geçmiş verilerin uyarlanması için TÜİK, istatistikte “tam geçmiş seri – full backcasting” olarak bilinen yöntemi tercih ediyor. Bu, tüm maddelere tek tek inilip serinin geriye dönük tamamen yeniden hesaplanması anlamına geliyor. Böylece eski–yeni seri arasındaki kopukluk minimuma indirilecek.
“Madde Fiyatları Neden Açıklanmıyor?” Tartışması Yeniden Gündemde
Toplantıda kamuoyunun en çok eleştirdiği başlıklardan biri olan madde fiyatlarının neden paylaşılmadığı da soruldu. Davarcı, ortalama tekil fiyatların yanıltıcı olduğunu; her ürünün onlarca alt bileşenden oluştuğunu, bunların ortalamasının kamuoyunun düşündüğü “tek fiyat”ı temsil etmediğini söyledi.
Ayrıca, fiyat toplayan personelin artık fotoğraf ve GPS bilgisi ile veri gönderdiğini belirterek derleme süreçlerine dair şeffaflık vurgusu yaptı.
Yeni metodoloji, TÜFE tartışmalarını azaltır mı?
Sepetin Eurostat ile uyumlu hale gelmesi teknik açıdan önemli bir adım. Ancak kira gibi ağırlığı yüksek kalemlerde yaşanacak değişimlerin enflasyonun seyrine nasıl yansıyacağı, 2026 Ocak verisiyle birlikte netleşecek.
