İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan 2024 yılı “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırması, sanayi sektörünün karşı karşıya olduğu zorlukları gözler önüne serdi. Düşük talep, rekabetçilik kaybı ve finansman sorunları, sanayi devlerinin performansını olumsuz etkiledi.
Üretimden Satışlarda Üç Yıldır Reel Düşüş
İSO 500 şirketlerinin üretimden net satışları 2024 yılında nominal olarak yüzde 36,3 artarak 8,7 trilyon TL’ye ulaştı. Ancak, yüzde 41,1 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) ile arındırıldığında, üretimden satışlar reel olarak yüzde 3,4 geriledi. Bu, üst üste üçüncü yılda da reel düşüş anlamına geliyor.
Kârlılık Göstergelerinde Sert Düşüş
İSO 500’ün faaliyet kârı 2024’te yüzde 31,6 oranında azalarak 937 milyar TL’den 641 milyar TL’ye geriledi. Faaliyet kârlılığı oranı ise yüzde 12,5’ten yüzde 6,2’ye düştü. Satış kârlılığı oranı da yüzde 8,6’dan yüzde 2,6’ya gerileyerek son on yılın ortalaması olan yüzde 7,1’in oldukça altında kaldı.
Zarar Eden Şirket Sayısı Artıyor
2024 yılında İSO 500’de zarar eden şirket sayısı 96’dan 152’ye yükseldi. Bu, toplam şirketlerin yaklaşık üçte birinin zarar ettiğini gösteriyor. Vergi öncesi kâr ve zarar toplamı da yüzde 58,5 düşüşle 645 milyar TL’den 267 milyar TL’ye geriledi.
Finansman Giderleri Kârlılığı Aşındırıyor
Sanayicilerin elde ettiği kârın önemli bir kısmını finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığı belirtildi. Finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı yüzde 59,9’dan yüzde 96,9’a yükseldi. Bu, sanayicilerin kazandıkları paranın neredeyse tamamını finansman giderlerine harcadığını gösteriyor.
İhracat Performansı Zayıf Kaldı
İSO 500’ün ihracatı 2024 yılında yüzde 1,5 artarak 96,6 milyar dolara çıktı. Ancak, Türkiye’nin toplam ihracatının yüzde 2,4 arttığı dikkate alındığında, sanayi devlerinin ihracat performansının daha zayıf kaldığı görülüyor.
İstihdam ve Ar-Ge Harcamaları
İSO 500’ün istihdamı 2024 yılında yüzde 2,6 artarak 825 bin kişiye yaklaştı. Aynı yılda Ar-Ge harcamaları yüzde 98,4 artışla 60,7 milyar TL’ye ulaştı. Bu, üretimden satışlara oranla yüzde 0,7 ile ölçüm yapılan yıllar içindeki en yüksek oran olarak kaydedildi.
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, sanayi sektörünün karşı karşıya olduğu zorluklara dikkat çekerek, “Veriler ülkemizin üretimden uzaklaşan bir döngünün içine girmek üzere olduğunu gösteriyor” dedi. Bahçıvan, sanayicilerin elde ettikleri kârın neredeyse tamamını finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığını belirtti.
