1. Suudi Arabistan’ın Rafineri Yatırımları ve İhracat Stratejisi
Suudi Arabistan, hem yurt içinde hem de Çin gibi ülkelerde rafineri kapasitesini artırmak için önemli yatırımlar yapıyor. Ülkenin rafineri kapasitesi, günde yaklaşık 4,3 milyon varil ile küresel toplamın %7–8’ine ulaşıyor. Bu sayede Suudi Arabistan, yalnızca ham petrol değil, işlenmiş petrol ürünleri de ihraç etmeye odaklanabiliyor.
Son 10 yılda, Suudi rafinerileri ortalamalarının %23 üzerinde üretim gerçekleştirdi. Şubat ayında işlenmiş ürün ihracatı rekor seviyelere ulaştı ve bu seviye korunuyor.
Ancak elektrikli araçlara geçiş, geleneksel yakıtlara olan küresel talebi zayıflatıyor. Örneğin Avrupa’da yeni araç satışlarının %60’ı, Çin’de ise %55’i elektrikli araçlardan oluşuyor. Bu dönüşüm, SABIC ve Aramco gibi Suudi şirketlerini petrokimya gibi daha katma değerli alanlara yönelmeye teşvik ediyor.
2. Madencilik Sektörü: Zixin ve Altın Ticareti
Çinli madencilik devi Zixin, ülkenin yurtdışı bakır üretiminin yaklaşık 2/3sini gerçekleştiriyor ve altın üretiminde de %25 paya sahip. En büyük altın üreticisi ise yıllık 40 tonun üzerinde üretim gerçekleştiren Shandong Gold.
Altın ticaretinde dikkat çekici bir gelişme olarak, ABD ile İsviçre arasındaki fiziksel altın akışı normalleşti. Son dönemde ABD’den İsviçre’ye sevkiyatlar artış gösterdi. İsviçre, küresel altın ticaretinde hâlâ merkezi bir rol oynuyor.
3. Nükleer Enerji ve Uranyum Piyasası Eğilimleri
Nükleer enerji, özellikle rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir kaynaklara yönelik eleştiriler yapan ABD Başkanı Trump gibi politik figürler nezdinde daha olumlu algılanıyor. Sektörü desteklemek amacıyla büyük hükümet teşviklerinin gelmesi bekleniyor. Bu beklenti, uranyum hisselerinde son dönemde yaşanan yükselişi destekliyor.
Dünyada inşa hâlindeki nükleer reaktörlerin yarısı Çin’de bulunuyor. Bu da uranyum talebinin süreceğini ve fiyatların destek bulacağını gösteriyor.
4. Demir Cevheri ve Çelik Sektöründeki Gelişmeler
Çin’de üretim kısıtlamaları ve düzenleyici önlemler nedeniyle demir cevheri fiyatları 95 dolar/ton seviyelerine geriledi. SP Global Insights, Çin’in çelik üretiminin bu yıl 38 milyon ton azalmasını, 2025’te ise 968 milyon tona düşmesini öngörüyor.
Çin hükümeti, yıllık üretimi sınırlamak amacıyla özellikle yıl sonuna doğru sıkı önlemler uyguluyor. Öte yandan Avustralya, geçen hafta demir cevheri sevkiyatını %10 artırarak 17,4 milyon tona çıkardı. Ancak Çin’deki zayıf talep ve liman stoklarındaki artış, fiyatları aşağı çekiyor.
5. Hindistan’da Tarım ve Ticaret Müzakereleri
Hindistan, ABD ile yürüttüğü gümrük indirimi görüşmelerinde tarım ürünlerini kapsam dışında tutmayı planlıyor. Ülkede tarım, istihdamın yaklaşık %50’sini sağlarken, GSYH’nin %17’sine katkıda bulunuyor (bu oran ABD, Endonezya ve Çin gibi ülkelerde çok daha düşük).
Hindistan, buğday, pamuk, pirinç ve süt üretiminde dünya liderlerinden biri. Sadece süt sektöründe 200.000’e yakın kooperatif bulunuyor. Bu nedenle, tarımın korunması ülke politikaları açısından kritik önem taşıyor.
6. Kauçuk Piyasası ve Fiyat Baskıları
Şanghay, Osaka ve Tayland vadeli işlemler borsalarında kauçuk fiyatlarında düşüş yaşanıyor. Şanghay’da ton fiyatı 1.600 doların altına düşerken, Osaka’da 2.200 dolar seviyesinde kaldı.
Üreticiler, fiyat indirimlerini tedarikçilere yansıtarak bir düşüş sarmalı yaratıyor. Bu durum, Çin’deki MTI (Metal, Teknoloji ve Sanayi) sektörlerindeki genel fiyat savaşlarının yansıması olarak değerlendiriliyor.
7. Şanghay Vadeli İşlemler Piyasasının Yabancı Yatırımcılara Açılması
Çin, Şanghay MTA emtia vadeli işlemler borsasını uluslararasılaştırmak amacıyla yabancı yatırımcılara erişimi kolaylaştıracak yasa tasarıları hazırlıyor. İlk aşamada doğrudan işlem izni verilmese de bu süreç, Londra’ya benzer küresel bir ticaret platformu oluşturma hedefine işaret ediyor.
Bu adım, Çin’in finansal piyasalarını küresel sisteme daha fazla entegre etme arzusunu ortaya koyuyor.
8. Bakır Piyasasında Arz ve Fiyat Dinamikleri
Uluslararası Bakır Çalışma Grubu’na göre, arıtılmış bakır piyasasındaki arz fazlası Mart ayında 17.000 tona kadar geriledi. Bu miktar, yılın ilk çeyreğindeki arz fazlasının onda birine denk geliyor. Bakır konsantresi arzı daralmış durumda; bu da prim ve işleme ücretlerinde artışa neden oluyor.
Bu sıkışıklık, artan talep ve arz kısıtlarının bakır fiyatlarını destekleyici etkisini gösteriyor. Bakır, genel ekonomik aktivitenin bir göstergesi olarak önem taşıyor.
9. Nadir Metaller ve Mıknatıs Tedarik Sorunları
Düşük performanslı mıknatıs üretiminde yaşanan tedarik sorunları, tüketici elektroniği ve ev aletleri sektörlerini etkiliyor. Bir Alman şirket, Çin’deki karmaşık lisans prosedürleri ve gümrük gecikmeleri nedeniyle arzda aksaklıklar yaşandığını açıkladı.
Bu darboğaz, hem sivil hem de savunma sanayii için kritik önemde olan nadir metaller tedarik zincirinin kırılganlığını ortaya koyuyor.
10. OPEC’in Petrol Üretim Kesintilerini Kademeli Olarak Kaldırması
OPEC, Temmuz ayından itibaren uzun süredir uyguladığı üretim kesintilerini kademeli olarak kaldırmaya hazırlanıyor. Yakında yapılacak toplantının ardından resmi kararın açıklanması bekleniyor. Bu gelişme, arz-talep dengesi, fiyatlar ve jeopolitik gelişmelere verilen bir yanıt olarak değerlendiriliyor.
Sonuç
Bu haberimiz sizlere Asya daki enerji, madencilik, tarım ve emtia piyasalarıyla ilgili çok sayıda bağlantılı temayı kısa ve yoğun bir içerikle sunuyor. Suudi Arabistan’ın çeşitlenme çabaları, Çin’in sanayideki dönüşümü ve küresel tedarik zincirindeki kaymalar özellikle dikkat çekici. Nükleer enerji ve emtia piyasasına erişim konularındaki gelişmeler, dinamik değişimlerin sinyalini veriyor. Geleneksel emtia piyasaları ise düzenleyici reformlar ve küresel talep değişimleri nedeniyle yapısal dönüşüm geçiriyor.
