• Cumhurbaşkanı kararıyla akaryakıt ürünlerinde yeni eşel mobil mekanizması devreye alındı
• Uluslararası petrol fiyatı veya kur kaynaklı artışların %75’i ÖTV’den düşülecek
• Amaç, küresel enerji şoklarının pompa fiyatlarına sınırlı yansıması
Akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkileyen yeni bir düzenleme yürürlüğe girdi. 4 Mart 2026 tarihli ve 10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile akaryakıtta eşel mobil sistemi yeniden devreye alındı.
Karara göre 2 Mart 2026 itibarıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından ilan edilen rafineri çıkış fiyatları esas alınacak. Bu tarihten sonra uluslararası petrol fiyatı veya döviz kuru kaynaklı artışların yüzde 75’i Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanacak. Böylece maliyet artışlarının büyük kısmı pompa fiyatına doğrudan yansımayacak.
Düzenleme mekanizması şu şekilde işleyecek: Petrol fiyatı veya kur yükseldiğinde akaryakıt ürünlerindeki ÖTV tutarı azaltılacak ve artışın yüzde 75’ine kadar olan kısmı vergi indirimiyle dengelenecek. Tersine bir senaryoda, yani petrol fiyatı veya kur gerilediğinde ise ÖTV yeniden artırılarak sistem dengeye getirilecek.
Karar metninde ayrıca ithal ürünlerde uygulanacak ÖTV tutarlarının da aynı değişim oranları dikkate alınarak belirleneceği ifade ediliyor. Yurtiçi rafineri çıkış fiyatı bulunmayan ürünlerde ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun belirlediği baz fiyatlar esas alınacak.
Düzenlemenin temel amacı, küresel enerji fiyatlarında yaşanabilecek sert dalgalanmaların doğrudan tüketici fiyatlarına yansımasını sınırlamak. Özellikle petrol piyasasında jeopolitik risklerin arttığı bir dönemde devreye alınan eşel mobil mekanizması, akaryakıt fiyatlarının kısa vadede daha kontrollü hareket etmesini sağlayacak bir araç olarak görülüyor.
Ancak sistem aynı zamanda vergi gelirleri üzerinde dalgalı bir etki yaratabilir. Petrol fiyatlarının yükseldiği dönemlerde devletin ÖTV gelirleri azalırken, fiyatların düştüğü dönemlerde vergi yeniden artırılarak mali denge korunacak.
Enerji piyasasında yaşanan son gelişmeler ve petrol fiyatlarındaki oynaklık dikkate alındığında, yeni eşel mobil uygulamasının önümüzdeki dönemde akaryakıt fiyatlarının seyrinde kritik bir rol oynaması bekleniyor.
