• “Görev zararı” adı 2021’de değişti, yük büyümeye devam etti
• 2025’in ilk 11 ayında görevlendirme giderleri 1,46 trilyon TL’ye ulaştı
• En büyük yük enerji KİT’leri ve kamu bankalarında toplandı
2021 yılında kamuoyundaki olumsuz algıyı yumuşatmak amacıyla adı değiştirilen “görev zararı”, bütçede artık “görevlendirme gideri” olarak yer alıyor. Ancak isim değişikliği, rakamların ağırlığını gizleyemedi. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın kasım ayı merkezi yönetim bütçe verileri, 2025 yılında bu kalemin rekor seviyelere ulaştığını ortaya koydu.
Maliye verilerine göre, kamu kuruluşlarına görevlendirme gideri kapsamında yapılan ödemeler yılın ilk 11 ayında 1 trilyon 460 milyar TL sınırına dayandı. Böylece bu kalem, bütçe üzerindeki en ağır yüklerden biri haline geldi.
Yükün en büyük kısmı yine Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) kaynaklı oldu. Kasım ayında KİT’lere bütçeden 20 milyar 314 milyon TL aktarılırken, 11 aylık toplam ödeme 381 milyar 936 milyon TL’ye ulaştı. Bu tutar, 2024’ün tamamında ödenen 296 milyar 879 milyon TL’lik görev zararının yüzde 29 üzerine çıkmış durumda. KİT’lere yapılan ödemelerde yıllık artış oranı ise yüzde 61 olarak hesaplandı.
Enerji Zirvede
Vatandaşın yüksek faturalarla karşı karşıya kaldığı dönemde, görev zararının en yoğunlaştığı alan elektrik ve enerji sektörü oldu. Kamu yararı gerekçesiyle düşük maliyetli elektrik üretimi ve satışı yapan Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ), görev zararında zirveye yerleşti. EÜAŞ’a kasım ayında 18 milyar 845 milyon TL, yılın ilk 11 ayında ise toplam 215 milyar 837 milyon TL ödeme yapıldı.
EÜAŞ’ı Boru Hatları ve Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) izledi. BOTAŞ’a 11 ayda ödenen görev zararı 155 milyar TL’ye ulaştı. Bu rakam, geçen yıl ödenen 66 milyar TL’nin henüz yıl bitmeden iki katını aşmış oldu.
Tarım ve madencilik tarafında da görev zararları sürdü. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) için 11 ayda 6 milyar 570 milyon TL, Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) için ise 4 milyar 528 milyon TL ödeme yapıldı.
Kamu Bankaları da Yük Altında
Görevlendirme giderlerindeki artış kamu bankalarına da yansıdı. Ziraat Bankası’na 11 ayda 108 milyar 346 milyon TL, Halkbank’a ise 38 milyar 19 milyon TL görev zararı ödendi. Böylece iki kamu bankasına yapılan toplam ödeme 146 milyar 365 milyon TL’ye ulaştı. Kamu bankalarına aktarılan görev zararı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,5 artış gösterdi.
Ortaya çıkan tablo, isim değişikliğine rağmen görev zararının bütçe üzerindeki baskısının azalmadığını, aksine 2025’te tarihsel zirvelere yaklaştığını gösteriyor. Enerji fiyatları, kamu finansmanı ve enflasyon tartışmaları sürerken, görevlendirme giderleri kamu maliyesinin en kırılgan başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
